ḲAṢĪDELER
--1--
ḲAṢĪDE ENDER TEVḤĪD·İ BĀRĪ TAʿĀLĀ
mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün
| 1. | a. | Cilā·yı ḳalb·i cihān lā ilāhe illa'llāh |
| b. | Ṣafā·yı behcet·i cān lā ilāhe illa'llāh |
| 2. | a. | Lisān·ı ḥāl ile söyler rumūz·ı vaḥdetden
|
| b. | Ḳaçan ki aça dehān lā ilāhe illa'llāh |
| 3. | a. | Felekden itdi yüce bār-gāhınuñ çetrin |
| b. | Ne yerde ṭutdı mekān lā ilāhe illa'llāh |
| 4. | a. | Ne deñlü var ise esrār·ı ʿālem·i ġaybī
|
| b. | Cihānda itdi ʿayān lā ilāhe illa'llāh |
| 5. | a. | Ne ẖoş çıḳardı muʿammā·yı beyt·i
dünyāyı |
| b. | Lüġaz-güşā·yı cihān lā ilāhe illa'allāh |
| 6. | a. | İçürdi āb·ı zülāl·i baḳāyı teşnelere
|
| b. | Ne yerde ki‿oldı revān lā ilāhe illa'llāh |
| 7. | a. | Ṣafā·yı meclis·i ḳurb ü cemāl·i
şāhid·i ḳuds |
| b. | Ḥużūr·ı ehl·i dilān lā ilāhe illa'llāh |
| 8. | a. | Mütūn·ı ʿālem·i ḳudsīye ẖoş
muḥaḳḳıḳdur |
| b. | Kim itdi şerḥ ü beyān lā ilāhe illa'llāh |
| 9. | a. | Sürūr-baẖş·ı zamāne mübeşşir·i
ʿālem |
| b. | Ḥubūr·ı ḥūr·ı cinān lā ilāhe illa'llāh |
| 10. | a. | Görindi Kaʿbe·i maḳṣūd gün gibi rūşen |
| b. | Çün oldı nūr-feşān lā ilāhe illa'llāh |
| 11. | a. | Baḳā·yı devlet·i dünyā vü ʿizzet·i
ʿuḳbā |
| b. | Ḥiṣār·ı emn ü emān lā ilāhe illa'llāh |
*
| 12. | a. | Ne pādişeh durur ol kim berāt·ı ḥükminde |
| b. | Yazıldı aña nişān lā ilāhe illa'llāh |
| 13. | a. | Semend·i ʿizzete oldı süvār ʿālemde |
| b. | Kime ki ṣundı ʿinān lā ilāhe illa'llāh |
| 14. | a. | Giderdi şübhelerini zamāne göñlinden |
| b. | Ḳomadı hīç gümān lā ilāhe illa'llāh |
| 15. | a. | Żıyā·yı mihr·i şerīʿat
şuʿāʿ·ı şems·i yaḳīn |
| b. | Ṣafā·yı pīr ü cuvān lā ilāhe illa'allāh |
| 16. | a. | Şu deñlü eyledi ẖoş-ḥāl ehl·i dünyāyı
|
| b. | Kim oldı vird·i zebān lā ilāhe illa'llāh |
| 17. | a. | Ṭoyurdı niʿmet·i Ḥaḳḳa iki cihān ẖalḳın* |
| b. | Bu nice sofra·i ẖᾱn lā ilāhe illa'llāh |
| 18. | a. | Revānī iki cihānı ne var ġanī ḳılsa |
| b. | Çün açdı genc·i nihān lā ilāhe illa'llāh |
| 19. | a. | Maḥabbetini göñülden gidermesün Allāh |
| b. | Çün oldı genc·i revān lā ilāhe illa'llāh |
--2--
ḲAṢĪDE ENDER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD ḪĀN*
ʿazza'llāhu meḍcaʿahu
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a | Gülzārı naḳş idüp yine naḳḳāş·ı
rūzgār |
| b. | Gūyā nigārẖāne·i ġayb oldı āşikār |
| 2. | a. | Altunlu ḳıl ḳalemle muḥarrir gibi güneş |
| b. | Gülgūnī şemsesini gülüñ itdi zer-nigār |
| 3. | a. | Bir ṭaşı laʿlden biri yāḳūtdan yine |
| b. | Miʿmār·ı bāġ yapdı güle ġoncadan ḥiṣār |
| 4. | a. | Sulṭān·ı gülden almaġ içün cebr ile anı |
| b. | Yaġdurdı aña ṭop u tüfeng ebr·i nevbahār* |
| 5. | a. | ʿĀlem dimāġı oldı muʿaṭṭar nesīmden
|
| b. | Açdı çemende ġonca meger nāfe·i Tatar |
| 6. | a. | Taʿlīmẖāne oldı gülistān bu demde kim |
| b. | Gül ṭablalardur anda ġazel-ẖᾱn durur hezār* |
| 7. | a. | Nergis ki ṭutdı dāyire·i sāḳ·ı ʿarʿarı
|
| b. | Ḫalẖāl·i zer ṭaḳındı ayaġına ṣanki yār |
| 8. | a. | Ṣan servler ṭuruban ayaġ üzre oḳ atar |
| b. | Fınduḳlar oldı ġoncalar u tīr oldı ẖār |
| 9. | a. | Gül ṣoḥbetine daʿvet ider ʿişret ehlini |
| b. | El ṣalduġı çemende budur dem-be-dem çınār |
| 10. | a. | Devlet anuñ bu demde ki ʿayş ide yār ile |
| b. | Miḥnet anuñ ki olmaya yanında bir nigār |
| 11. | a. | Ṣofī ṣafā·yı ẖāṭır ise zühdden
ġaraż |
| b. | Ṣu gibi eyle gūşe·i gülzārı iẖtiyār |
| 12. | a. | Mescid kenār·ı sebze vü tesbīḥ zülf·i çeng
|
| b. | Ḳandīl cām·ı bāde vü miḥrāb rūy·ı yār |
| 13. | a. | Ey dil çemende ġonca-dehenlerle hem-dem ol |
| b. | Gül mevsiminde olma ṣabā gibi bī-ḳarār |
| 14. | a. | Gül gibi kār u bāruñı cām·ı şarāba vir
|
| b. | Kesb·i ṣafā·yı bāṭın idüp ābgīne-vār |
| 15. | a. | Elden ḳoma piyāleyi nergis gibi müdām |
| b. | Cürʿa-feşānlıġ eyle ki bezm ola lālezār* |
| 16. | a. | Bir ʿayş ḳıl ki reşk ide dāyim aña felek |
| b. | Bir meclis eyle kim ḳala ḥayretde rūzgār |
| 17. | a. | Güyā ḳıyāmet oldı bahār ile kāyināt |
| b. | Ḫāk ehli cümle geldi vücūda ṭutup ḳarār |
| 18. | a. | Aʿrāfı görmek ister iseñ bāġa gel seḥer |
| b. | Uçmaġa girmek ister iseñ gülsitāna var |
| 19. | a. | Gül ṣoyınup nesīme baġışladı cāmesin |
| b. | Muştıladı ki bāġa gelür diyü şehriyār* |
| 20. | a. | Bülbül zebān·ı ḥāl ile bu ẖūb
maṭlaʿı |
| b. | Gül meclisinde dāyim oḳur ider āh u zār |
| 21. | a. | ʿAks·i ruẖuñla çeşmüm eyā serv·i gül-
ʿiẕār |
| b. | Bir gül durur ki ṭutdı anuñ çevresini ẖār |
| 22. | a. | Gülgūn ẖaddine yaraşur gördi zeyn idüp |
| b. | Aṣdı siyeh fuṭāsın aña zülf·i müşk-bār* |
| 23. | a. | Sulṭān·ı mülk·i derd ü belā olmasa
göñül |
| b. | Sīnemde tāze dāġ ile olmazdı tācdār |
| 24. | a. | Göz yaşı mācerāsını ʿarż itmege saña
|
| b. | Yazdum ḳapuñda surẖ ile bir beyt·i ābdār |
| 25. | a. | Yoluñda ẖāk çoḳdan olurdum ben ey ṣanem |
| b. | Ḳorḳum budur ki ẖāṭıruña irişe ġubār |
| 26. | a. | Nālemden işidüp baña ẓulm ü ʿitābuñı
|
| b. | Gözi yaşın döker ṣanemā acıyup biḥār |
| 27. | a. | Nāgeh işide zārumı cevrüñi az ḳıl |
| b. | Ol şāh·ı berr ü baḥr Süleymān·ı rūzgār |
| 28. | a. | Şeh Bāyezīd ẖusrev·i ġāzī ki tīġidür
|
| b. | Yeˀcūc·i küfrüñ üzre olan sedd·i üstüvār |
| 29. | a. | Ey gülşenine şevketinüñ aḳ gül ḳamer |
| b. | Vey bāġ·ı devletine felekler benefşezār* |
| 30. | a. | Semt·i rıżāsı aẖtere olmış durur mesīr |
| b. | Ḳuṭb·ı murādını idinüpdür felek medār |
| 31. | a. | Ser-defter·i celālet ü fihrist·i iḥtişām |
| b. | Dībāce·i saʿādet ü tārīẖ·i iftiẖār |
| 32. | a. | Saʿy·i belʿġi nüsẖa·i taḳdīr·i
āsumān |
| b. | ʿAvn·i cemʿli ṣūret·i teˀyīd·i Kirdgār |
| 33. | a. | Ḫulḳ·ı ʿaẓīmi zīnet·i pīrāye·i
kerem |
| b. | Ẕāt·ı şerīfi māye·i sermāye·i vaḳār |
| 34. | a. | Ḳılmaġa sengsār ʿadūsın zamānede |
| b. | Ṭaşlarla dāmenini pür eyledi kūhsār* |
| 35. | a. | Tīġiyle her yañada perākendedür ʿadū |
| b. | Seyl ile ẖār u ẖas olur elbette tārmār |
| 36. | a. | Āb·ı saẖā·yı cūdı ile tāze her ṭaraf
|
| b. | Ḫoş-bū nesīm·i nāfe·i ẖulḳıyle her diyār* |
| 37. | a. | Beñzetme atı naʿline ey dil hilāli sen |
| b. | Tā ki kimesne işide yirüñ ḳulaġı var |
| 38. | a. | Revnaḳ bulursa rāy·ı şerīfiyle ne‿ola çarẖ |
| b. | Fānūs şemī ile çü bulur ḳadr ü iʿtibār* |
| 39. | a. | Ey şehriyār ḳadrüñüñ oldı sarāyı
çarẖ |
| b. | Ki‿encümden oldı içi anuñ cümle zer-nigār |
| 40. | a. | Meyl itmeseydi saña felek üzre mihr ü meh |
| b. | Keff·i terāzū gibi iderlerdi sengsār |
| 41. | a. | Tīrüñ ki ḳıldı düşmanuñuñ sīnesin
vaṭan |
| b. | Ḫāk·i siyehde mār durur ki‿eyledi ḳarār |
| 42. | a. | ʿAdlüñledür umūr·ı ümem cümle
muntaẓam |
| b. | Luṭfuñladur esās·ı kerem şimdi pāydār |
| 43. | a. | Her dürc·i dil ki olmaya medḥüñ düriyle pür |
| b. | Seng·i ḥavādis̲ ile irer aña inkisār |
| 44. | a. | Miftāḥ·ı ẖāme ile maʿānī ẖazāyinin
|
| b. | Açdum ki ẖāk·i pāyuña dürler idem nis̲ār |
| 45. | a. | Ṣandūḳ·ı sīne ṭopṭolu medḥüñ
cevāhiri |
| b. | ʿArż eylesem saña ne‿ola ey şāh·ı kāmgār* |
| 46. | a. | Şeh bezmi gibi naẓmum olupdur feraḥ-fezā |
| b. | Devrüñde ẖusrevā ne‿ola olursa nāmdār |
| 47. | a. | Rengīn ġazellerüm ki mey·i nāba ṭaʿn ider |
| b. | Sāġar devāt u ẖāmem olupdur şarāb-vār* |
| 48. | a. | Bu bezm·i cān-fezāya gelen mest olur müdām |
| b. | Bu zīneti gören olur elbette şermsār* |
| 49. | a. | Çün kim Revāni bülbülidür bāġ·ı
medḥüñüñ |
| b. | Gülzār·ı devletüñde ne‿ola ṭuta ger ḳarār |
| 50. | a. | Gülzār·ı ṭabʿumuñ derüben tāze güllerin
|
| b. | Bir naẖl baġladum ki‿ola ʿālemde yādigār |
| 51. | a. | Od urdı naẓmum āteşi bāġ·ı zamāneye |
| b. | Ṣanmañ çemende lāleler olmışdur āşikār |
| 52. | a. | Erbāb·ı fażl eyledi taḥsīn bu naẓmuma |
| b. | İnṣāf ehline yaraşur ki‿ola ḥaḳ-güẕār |
| 53. | a. | Tā kim bahār mūcib·i ʿayş u ṭarab ola |
| b. | Tā kim el üstine ṭutıla cām·ı ẖoş-güvār |
| 54. | a. | Gülzār·ı devletüñde açılsun gül·i
murād |
| b. | Virsün ümīd·i baẖt u saʿādet nihāli bār |
--3--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Lāleden başına urındı yine efser çemen |
| b. | Pādişāh oldı cihānı ṭutdı ser-tā-ser çemen |
| 2. | a. | Bir sipāhī dilberidür lāle rengīn cāmelü |
| b. | Kim anuñ yanında olmışdur yine ẖançer çemen |
| 3. | a. | Jāleden destār urınmışdur ṭutar elde ʿaṣā
|
| b. | Sebz-pūş olmış nitekim Ḫıżr Peyġamber çemen |
| 4. | a. | Ṣu kenārında ṣanasın lāle bir keştī durur |
| b. | Kim benefşeden aña iḥżār ider lenger çemen |
| 5. | a. | Ṣanki gül gülzār miʿmārı durur kim zeyn içün
|
| b. | Döşedi gülşen sarāyında yeşil mermer çemen |
| 6. | a. | Şeyle beñzer lāleyi ṣaḥrāda ḳan ṭutmış
durur |
| b. | Kim aña faṣṣād olup almış ele neşter çemen* |
| 7. | a. | İncinüp bād·ı ṣabādan yüz çevürse
ṭañ degül |
| b. | Ter-ṭabīʿatdür bulutdan nem ḳapar eks̲er çemen |
| 8. | a. | Cāmiʿ·i gülşen içinde bülbül olmışdur ẖaṭīb |
| b. | Şāẖ·ı gülden aña ḳurmışdur yine minber çemen |
| 9. | a. | Būstānda gül gül olmış lālelerden çihresi |
| b. | Nūş ider rindāna beñzer kim mey·i aḥmer çemen |
| 10. | a. | Şīşelerdür lāleler gūyā şarāb ile ṭolu
|
| b. | ʿAyş ider nergisden almışdur ele sāġar çemen |
| 11. | a. | Ġāfil olmañ kim bahār eyyāmı gül vaḳti
geçer |
| b. | Saña bu sırrı zebān·ı ḥāl ile söyler çemen |
| 12. | a. | Gülsitānda ġoncanuñ fetḥ itmek içün
ḳalʿasın |
| b. | Çekdi Şāh·ı Rūm gibi ʿāleme leşker çemen |
| 13. | a. | Ḫusrev·i ġāzī Süleymān·ı zamān Şeh
Bāyezīd |
| b. | Kim dıraẖtı sāyesinde bitürür ʿarʿar çemen |
| 14. | a. | Şāẖ·ı gülden yine altun başlu sancaḳ ḳaldurur
|
| b. | Pādişāh ile ġazāya ʿazm ider beñzer çemen |
| 15. | a. | Ḫānumānını ocaġa urmaġ içün ẖaṣmuñuñ |
| b. | Yine almışdur eline lāleden āẕer çemen |
| 16. | a. | Heybetüñ añup ʿadū ṣaḥrāya eylerse naẓar
|
| b. | Lāleler od görinür gözine ẖākister çemen |
| 17. | a. | Bād·ı ḳahruñdan şu deñlü üşenür
ṣaḥrāda kim |
| b. | Her nice yel esse ẖavfinden şehā ditrer çemen |
| 18. | a. | Būstānda ẖāk·i pāyuña nis̲ār itmek
içün |
| b. | Ṣubḥ-dem şebnemden almışdur ele gevher çemen |
| 19. | a. | Şemʿ·i kāfūrī durur gülşende zanbaḳ
ġoncası |
| b. | Nergisi ḳıldı anuñçün şemīdān·ı zer çemen |
| 20. | a. | Tā ki bezmüñe irişüp ẖıdmet ide giceler |
| b. | Ḫusrevā ister kim ola bende·i kemter çemen |
| 21. | a. | Gülsitānda ceng ḳılmaġa ʿadū·yı şāh
ile |
| b. | Başına nergisden almış zer-nişān miġfer çemen |
| 22. | a. | Sebzezār·ı çarẖa revnaḳ virse tīġüñ
ṭañ degül |
| b. | Ābdan ʿālem içinde dāyim olur ter çemen |
| 23. | a. | ʿİzzet idüp ṣu anı ḳaldursa ṭopraḳdan ne‿ola |
| b. | Ayaġuñ tozın idindi çünki tāc·ı zer çemen |
| 24. | a. | Seyr·i ṣaḥrā idesin diyü saña taʿẓīm
içün |
| b. | Ḫusrevā ḳalḳup ayaġ üstine ṭurur her çemen |
| 25. | a. | Lāciverd ezmiş benefşe nergis altun ḥall ider |
| b. | Ṣafḥa·i medḥüñde bu şiʿri yazar beñzer çemen |
| 26. | a. | Gülsitānda ẖaṭṭuña beñzerdi ey dilber çemen
|
| b. | Ṭopraġı altun olaydı kendüzi ʿanber çemen |
| 27. | a. | Jeng·i ġamdur göñlinüñ āyīnesinde
ʿāşıḳuñ |
| b. | Ṣu kenārında degüldür görinen yer yer çemen |
| 28. | a. | Ḫaṭṭuñı tezyīn iderse ẖaddüñ ü
çeşmüñ ne‿ola |
| b. | Lāle vü nergisle bulur çünki zīb ü fer çemen |
| 29. | a. | Bāġbān·ı zülfi siḥr eyler el altından meger |
| b. | Kim bitürdi bāġ·ı ḥüsninde gül·i aḥmer çemen |
| 30. | a. | ʿĀrıżuñda ẖaṭṭ·ı miskīnüñ
nedür didüm didi |
| b. | Ṣafḥa·i gülşende şāẖuñ medḥini yazar çemen |
| 31. | a. | Kāmgārā meclisüñde ḳılmaġa her dem buẖūr |
| b. | Lālelerden yine almışdur ele micmer çemen |
| 32. | a. | Būstānuñ çevresinde yazmaġa evṣāfuñı
|
| b. | Eyledi āb·ı revāndan cā-be-cā mısṭar çemen* |
| 33. | a. | Yazmaġa medḥüñdeki nażmın Revānī
bendeñüñ |
| b. | Güller evrāḳından idindi yine defter çemen |
| 34. | a. | Ne‿ola medḥüñde redīf olsa bu ġarrā naẓmuma
|
| b. | Pādişāhum ṣu kenārında olur eks̲er çemen |
| 35. | a. | Bendeñ olsun ʿālem içinde cihān sulṭānları
|
| b. | Niçe kim gül şāhına ola şehā çāker çemen |
--4--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | Nedür ol kim tozına irişemez bād·ı seḥer |
| b. | Od olur ḳılsa sükūn yürise ṣu gibi aḳar |
| 2. | a. | Gāh zencīre çekerler anı dīvāne gibi |
| b. | Gāh ʿāḳil gibi insāna olur ol rehber |
| 3. | a. | Gāh ser-keşlik ider yār·ı cefākār gibi |
| b. | Gāh ʿāşıḳ gibi derd ü eleme ṣabr eyler |
| 4. | a. | Āşikār itse zebānını gören mār ṣanur |
| b. | Aġzın açsa görinür ẖalḳ gözine ejder |
| 5. | a. | Gāh dervīş oluban pāyına zencīr ṭaḳar |
| b. | Rindler gibi dehānına alur geh geh zer |
| 6. | a. | Gāh keklik gibi ṣaḥrāda yürür yola düşüp
|
| b. | Gāh ṭāvūs gibi idinür evlerde maḳar |
| 7. | a. | Geh güzeller gibi ḥınnā yaḳuban ayaġına |
| b. | Ṣaçların şāneler ü zülfine virür zīver |
| 8. | a. | Ḳaldurur geh kişiyi geh göresin yire urur |
| b. | Çarẖ·ı ser-keş gibidür eylemede nefʿ ile żar* |
| 9. | a. | Cinsi içinde ne var bulsa eger ḳadr ü şeref |
| b. | Ḥażret·i şāh·ı cihān ḳıldı aña çünki naẓar |
| 10. | a. | Bāyezīd ibn·i Meḥemmed şeh·i gerdūn-
vaḳār |
| b. | Ki felek ḳadrine at oldı hilāl oldı eyer |
| 11. | a. | Atuñ öñince müdām olmaġa peyk āb·ı
revān |
| b. | Zeng·i zer ṭaḳdı miyānına anuñ nīlūfer* |
| 12. | a. | Atuñuñ iki ḳulaġı görinür ceng içre |
| b. | Ḫaṣmuñuñ gözlerine her birisi bir ẖançer |
| 13. | a. | Bezm·i ġarrāña buẖūr itmek içün her demde
|
| b. | Çarẖ bir hindū ḳuluñdur güneş altun micmer |
| 14. | a. | Ṭabʿ·ı pāküñe senüñ öykünemez
āb·ı revān |
| b. | Būyına nāfe·i ẖulḳuñuñ irişmez ʿanber* |
| 15. | a. | Çarẖ bendeñ gibi bel baġlamasa ẖıdmetüñe
|
| b. | Hīç ḳuşatmaz idi ḳavs·i ḳuzaḥ aña kemer |
| 16. | a. | Tīġüñi aṣdı ḥamāyıl gibi boynına
ʿadū |
| b. | Ḳılıcuñ ḳabżasıdur var ise ṭūmār·ı ẓafer |
| 17. | a. | Rezm içinde yüze yüz düşmana çün vire cevāb
|
| b. | Germ olup gögsini gerse ne‿ola ḳarşuña siper |
| 18. | a. | ʿÖmri bostānını tīġüñ ṣuvarur
düşmanuñuñ |
| b. | Ki‿anda nīzeñ şecer ü farḳ·ı ʿadū aña s̲emer |
| 19. | a. | Ne‿ola dirlerse felek maṭbaẖuñ olmış anda |
| b. | Güneş altun sinidür māh ise bir kelle şeker |
| 20. | a. | Bir gümiş tebsi durur meclisüñe māh·ı münīr
|
| b. | Bezmüñe çarẖ cevāhirle düzülmiş sāġar |
| 21. | a. | Ḫusrevā fetḥ ʿarūsına felek ḳılmışdur
|
| b. | Tīġüñi āyine vü ẖūn·ı eʿādīyi meker* |
| 22. | a. | Yine meydān·ı feṣāḥatde Revānī
ḳuluñuñ |
| b. | Feres·i ṭabʿı cihān ẖalḳına gösterdi es̲er* |
| 23. | a. | Ṭabʿumuñ yine görenler didi ās̲ārını kim
|
| b. | Bu mes̲el gerçek imiş gizlü olur erde hüner |
| 24. | a. | Niçe kim atına çarẖuñ ura tamġā meh·i nev |
| b. | Gice gündüz nitekim ide sefer şems ü ḳamer |
| 25. | a. | Feres·i ablaḳ·ı gerdūn ola emrüñe muṭīʿ
|
| b. | İrmesün ẕāt·ı şerīfüñe cihān içre ẖaṭar |
--5--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*
nevvara'llāhe ḳabrehu
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Dāyim ruẖuñla ḳılsa ne‿ola iftiẖār şemī |
| b. | Andan yaḳar çerāġı çün ey gül-ʿiẕār şemī |
| 2. | a. | Bilmezlik ile lāle ʿiẕāruña öykünüp |
| b. | Ortaya atdı kendüzini ey nigār şemī |
| 3. | a. | Şevḳ·ı ruẖuñla ben ölicek ay ile güneş |
| b. | Ḳabrümi bekleye yaḳa leyl ü nehār şemī |
| 4. | a. | ʿİzzet idüp el üzre ṭutarsam ʿaceb midür |
| b. | Miḥnet şebinde oldı baña ġam-güsār şemī |
| 5. | a. | Gösterdi bu nezāket ile şekl·i nergisi |
| b. | Meclisde keffine alup ol şīvekār şemī |
| 6. | a. | Ṣaḳlar çerāġ·ı ḥüsnini yaşumdan ol
nigār |
| b. | Olmaz ṣuya ṭoḳınsa bilür şuʿledār şemī |
| 7. | a. | Gündüz çerāġlar yaḳuban bulımaz seni |
| b. | Yer yer uyarduġı bu durur lālezār şemī |
| 8. | a. | Bezmüñde şāẖ·ı gül gibi gösterdi dōstum |
| b. | Nesrīn ġoncasını baña bī-bahār şemī |
| 9. | a. | Muṭrib ʿaceb mi eylese ʿayş ehline ṣalā |
| b. | Çün cāmiʿinde meclisüñ olmış menār şemī |
| 10. | a. | Nāzüklük ile zülfüñ öpermiş ʿiẕāruñı |
| b. | Yanup yaḳılduġı budur ey gül-ʿiẕār şemī |
| 11. | a. | Od yaḳdı başına göre tā ẖusrev·i zamān |
| b. | Senden şikāyet etmek içün ey nigār şemī |
| 12. | a. | Rūşen-żamīr şāh·ı cihān Bāyezīd
Ḫān |
| b. | Kim tīġi şuʿlesinden olur āşikār şemī |
| 13. | a. | Ey şevketüñ çerāġına pervāne nüh felek
|
| b. | Vey bezm·i ʿizzetüñde ḳamer zer-nigār şemī |
| 14. | a. | Şeh bezmgāhı olmasa her gice ṣaḥn·ı çarẖ
|
| b. | Yaḳmazdı encüm anda hezārān hezār şemī |
| 15. | a. | Kendü çerāġuñ olmasa ey şehriyār·ı mülk
|
| b. | Şehler gibi olur mı idi tācdār şemī |
| 16. | a. | Tīrüñ gibi ʿaceblemegil ṣadra geçdügin |
| b. | Ṭoġru ḳuluñ durur ne‿ola ṭutsa vaḳār şemī |
| 17. | a. | Ġarḳ olmaz idi derlere bezmüñde ẖusrevā |
| b. | Luṭfuñdan olmasaydı eger şermsār şemī |
| 18. | a. | Bir pādişāh beñzeyimez ʿadl ile saña |
| b. | Olmaz güneş ḳatında belī şuʿledār şemī |
| 19. | a. | Ḳarşuñda bende-veş giceler ṣubḥa dek ṭurur |
| b. | Altunlu şeb-külāh ile ey şehriyār şemī |
| 20. | a. | Rūşen budur ki meşʿaledār olmasa saña |
| b. | Ḫalḳ arasında bulmaz idi iʿtibār şemī |
| 21. | a. | Cān·ı ʿadūña āteş ura bezm içinde mey
|
| b. | Ḫaṣmuñ gözine görine meclisde nār şemī |
| 22. | a. | Ḫavf itmeseydi tīġüñ ile ḳahruñı añup |
| b. | Olmazdı düşmanuñ gibi zār u nizār şemī |
| 23. | a. | ʿÖmrinde mālik olmaz idi altun üsküfe |
| b. | Olmasa bendeñ ey şeh·i Cem-iḳtidār şemī |
| 24. | a. | ʿArż idemez Revāni gibi ḥālini saña |
| b. | Aġlarsa dāyimā ne ʿaceb zār u zār şemī |
| 25. | a. | Bir naẖl-bend durur yine ṭabʿum zamānede |
| b. | Kimse anuñ gibi idemez āşikār şemī |
| 26. | a. | İltsem ʿaceb mi bezmüñe ben bu ḳaṣīdeyi |
| b. | Şeh meclisinde çünki yanar bī-şümār şemī |
| 27. | a. | Niçe ki meclisüñ ola ārāyişi çerāġ |
| b. | Niçe ki ʿālem içre yaḳa rūzgār şemī |
| 28. | a. | Nergis niçe ki bezm·i çemend'ola şemʿ-dān |
| b. | Niçe ki lāleden idine kūhsār şemī |
| 29. | a. | Her vaḳt gün gibi olasın ʿizz ü cāhda |
| b. | Her gāh düşmanuñ gib'ola tārmār şemī |
--6--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Ḥikmet nedür ki bu felek·i ābgīne-reng |
| b. | Gāhī neheng şekline girer gehī peleng |
| 2. | a. | Yā sebzezār·ı çarẖ semenzār olup durur |
| b. | Kim seyre geldi ḳaldı temāşāda ehl·i reng |
| 3. | a. | Geh Cem mis̲āli cām·ı muraṣṣaʿ alur ele |
| b. | Gāhī muġannī-veş getürür bezme deff ü çeng |
| 4. | a. | Oynar sitāre beydaḳını şāh·ı zeng ile |
| b. | Şaṭranc naṭʿını ḳuruban çarẖ·ı heft-reng |
| 5. | a. | Yā peyk·i hindīdür bu felek zīnet eyleyüp |
| b. | Ṭaḳdı nücūm her yañadan aña niçe zeng |
| 6. | a. | İskender·i zamāne durur yā şeb·i siyāh |
| b. | Āyīne oldı aña ḳamer çarẖ evreng |
| 7. | a. | İdinmez idi māhı suṭurlāb āsumān |
| b. | Olmasa ger müneccim·i şāh·ı ẖuceste-yeng |
| 8. | a. | Gerdūn-vaḳār Ḥażret·i Sulṭān Bāyezīd
|
| b. | Ki‿oldı ʿadūsı çeşmine rūy·ı zemīn teng |
| 9. | a. | Ḳadrüñ ne māh-ṭalʿat olur ʿārıżuñda
kim |
| b. | Bir beñ durur bu dāyire·i çarẖ·ı nīl-reng |
| 10. | a. | Ḥükmüñ elinde çarẖ yeşil tozlu bir kemān |
| b. | Ki‿olmış durur şihāb anuñ içün aña ẖadeng |
| 11. | a. | Beñzerdi ola māh żamīr·i münīrüñe |
| b. | Āyīnesinde olmasa anuñ meger ki jeng |
| 12. | a. | Māh·ı nevi felāẖuñ idinmezdi peyk·i çarẖ
|
| b. | Encümden urmasaydı ser·i ẖaṣma niçe seng |
| 13. | a. | Ṣūretde ejdehā görinür ṭopı düşmana |
| b. | Ṭāḳat nice getüre aña ḳalʿa·i fireng |
| 14. | a. | Cemşīddür bezimde şehā her ḳuluñ senüñ
|
| b. | Rüstem durur zamānede her biri ḳılsa ceng* |
| 15. | a. | Ṣu sepmez idi yüzine çarẖuñ sitāreler |
| b. | Ḫışmuñı görüben eger olmasa ʿaḳlı deng |
| 16. | a. | Dest·i güher-feşānuñ ile tīġ·i ābdār |
| b. | Gūyā ki baḥr içinde ṭurup seyr ider neheng |
| 17. | a. | Ṣaḥrā·yı ḳadrüñüñ iremez
intihāsına |
| b. | Peyk·i zamāne ger ura biñ yıl daẖi şeleng |
| 18. | a. | Naẓmında çünki nām·ı şerīfüñi derc
ider |
| b. | Bulsa Revāni naẓmuñ ile ne‿ola nām u neng |
| 19. | a. | Bir ḳurı naẓm ile iremez ṭabʿına ḥasūd |
| b. | Hīç esb·i bād-pāya ayaḳdaş ola mı leng |
| 20. | a. | Bu naẓm·ı dil-firīb ne terkīb olur ʿaceb |
| b. | Ḥayrān olur gören anı gūyā ki yidi beng |
| 21. | a. | şīrīn sözümle şekkere garḳ olur idi ẖalḳ |
| b. | Medḥüñde ḳāfiye eger olmasa idi teng |
| 22. | a. | Rengīn ġazellerüm oḳıduġınca ẖūblar |
| b. | Virür zamāne ruẖlarına tāze tāze reng |
| 23. | a. | Niçe ki güller açıla gülzār·ı çarẖda |
| b. | Niçe ki bezm·i ʿayş ola ẖalḳ içinde neng |
| 24. | a. | Bezmüñde āfitāb ḳadeḥ mey olup şafaḳ |
| b. | BĪ-ḥadd ola sitāre gibi sāḳıyān·ı şeng |
--7--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
mefʿūlü fāʿilātü mefaʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Taẖt·ı zemīn üzre idelden ḳarār berf |
| b. | Oldı şitā memālikine şehriyār berf |
| 2. | a. | Ṣırça sarāy yapdı şitā pādişāhına |
| b. | Billūrdan ʿaceb midür itse cidār berf |
| 3. | a. | Sīmīn ġılāfdan ṣan aḳar tīġ·i ābdār
|
| b. | ʿĀlem içinde kim aḳıdur cūybār berf |
| 4. | a. | Zeyn it ṣurāḥī ḳalʿaların sen de sāḳıyā
|
| b. | Leşker çeküp cihānı çün itdi ḥiṣār berf |
| 5. | a. | Bu demde ʿayş idüñ gice gündüz ki‿olup durur |
| b. | Ḫurşīd nār ü leyl duẖān ü nehār berf |
| 6. | a. | Germ itdi meclis ehlini nār·ı şarāb ile |
| b. | Gūyā ki oldı sāḳi·i sīmīn-ʿiẕār berf |
| 7. | a. | Öñinde niçe sīmini ẖāke yek eyledi |
| b. | Ṭañ mı zamāne şāhidin itse kinār berf |
| 8. | a. | Yaẖdan dükān yüzinde gümiş şāneler aṣar
|
| b. | ʿĀlem içinde olalı āyīnedār berf |
| 9. | a. | Her lālezārı şimdi semenzār eyleyüp |
| b. | Bāġ·ı cihānı itdi yine nevbahār berf |
| 10. | a. | Gūyā nesīm ile gül·i bādem olur nis̲ār |
| b. | Bu demde her yaña kim olur tārmār berf |
| 11. | a. | Ṣan ṭūṭīler öñinde şekerpāreler yatur |
| b. | Şimdi ki oldı her ṭaraf·ı sebzezār berf |
| 12. | a. | Yollarda mest olup düşüben yatmaya daẖi |
| b. | İderse cām·ı mihr ile defʿ·i ẖumār berf |
| 13. | a. | Dünyā evini māl ile pür eyledi yine |
| b. | Ḳārūn gibi geçerse yere vechi var berf |
| 14. | a. | Naḳş u nigār itmeye ʿālem cerīdesin |
| b. | Ḳıldı gümiş varaḳlarını āşikār berf |
| 15. | a. | Ṣu ṭamzurursa penbe ile aġzına ne‿ola |
| b. | Ḫasta görüp zemīni olur bī-ḳarār berf |
| 16. | a. | Ḫāk·i ḥaḳīrüñ ekdi yine yarasına ṭuz
|
| b. | Tāzeledi cerāḥatini itdi kār berf |
| 17. | a. | Ḫalḳa bürūdet itdügine nādim oldı çün |
| b. | Mülk·i zamāneden ide gibi firār berf |
| 18. | a. | Bu deñlü aḳça yüzini görmezdi ġālibā |
| b. | Şeh emri ile olmasa ṣāḥib-ʿayār berf |
| 19. | a. | Yaʿnī sipihr-mertebe Sulṭān Bāyezīd |
| b. | Ṭoldı ʿaṭā·yı sīmi ile her diyār berf |
| 20. | a. | Nice ḳarār eyleye keffüñde sīm kim |
| b. | Deryā yüzinde eyleyimez çün ḳarār berf |
| 21. | a. | Urındı destvāne ki‿ola bāzdār·ı şeh |
| b. | Ṣanmañ ki‿olup durur yine dest·i çınār berf |
| 22. | a. | Ṣanʿatle yine sükkerī pālūde ʿarż ider |
| b. | Şeh maṭbaẖında olmaġ içün pīşekār berf |
| 23. | a. | Ḳapuñda almasaydı berāt·ı şehenşehī |
| b. | Ṭutmazdı ʿālemi oluban nāmdār berf |
| 24. | a. | Yüz aḳlıġın ḳazandı irüp bāb·ı devlete
|
| b. | Buldı cihānda anuñ içün iştihār berf |
| 25. | a. | Girüp ʿabāya zāhid·i bārid-nefes gibi |
| b. | Odlara yaḳdı ẖalḳı virüp inkisār berf |
| 26. | a. | Ṭuġrā·yı zer-feşānına olmış ḳamer
muṭīʿ |
| b. | Bilür güneşle olmaduġın pāydār berf |
| 27. | a. | Altun piyālesini alup nergisüñ diler |
| b. | Bezminde ola sāḳi·i sīmīn-ʿiẕār berf |
| 28. | a. | ʿAhdüñde düşdi şimdi yüzi yerlere anuñ |
| b. | ʿĀlemden eylese ne ʿaceb ger firār berf |
| 29. | a. | Bu görinen zebāne·i āteş degül durur |
| b. | Ḫalḳa lisān·ı ḥāl il'ider iʿtiẕār berf |
| 30. | a. | Devrüñde çarẖdan şu ḳadar mihr gördi kim |
| b. | Ṭurduġı yerde eridi bī-iẖtiyār berf |
| 31. | a. | Ḫurşīd altun üsküfi ḳapuñda bulmaġın |
| b. | Aḳ börki ile geldi yine bende-vār berf |
| 32. | a. | Şimdi ḳuluñ gibi gice gündüz ḳapuñdadur |
| b. | Ḳaṣr·ı refīʿe oldı meger perdedār berf |
| 33. | a. | Cūduñ şu deñlü yaġdurur eṭrāfa sīmi kim
|
| b. | Gören ṣanur ki ṭoldı yemīn ü yesār berf |
| 34. | a. | Bāz·ı sefīd gibi ḳanaṭ bükdi her yaña |
| b. | Kebk·i cihānı tā ide şāha şikār berf |
| 35. | a. | Bendeñ gibi ḳapuña eger sürmese yüzin |
| b. | Bu ʿaṣr içinde olmaz idi nāmdār berf |
| 36. | a. | Luṭfuñla ẖalḳ şād iken ey ẖusrev·i zamān
|
| b. | Bu bende·i ḥaḳīri ne‿içün ide zār berf |
| 37. | a. | Bir ḳurı iʿtibār degülmişse bu cihān |
| b. | Kürki olana itmez idi iʿtibār berf |
| 38. | a. | Miḥnet bucaḳlarında yaḳup nār·ı ẕillete |
| b. | Ḳıldı Revāni bendeñi zār u nizār berf |
| 39. | a. | Her kişi kendü kārına meşġūl iken bu dem |
| b. | Lāyıḳ mı devletüñde aña ide kār berf |
| 40. | a. | Baña zamāne ḳılduġı cevr ü sitemleri |
| b. | İster ḳapuñda ʿarż ide ey kāmgār berf |
| 41. | a. | Sincāb·ı çarẖı baña baġışlardı
ġālibā |
| b. | Cūduñ gibi bulaydı eger iḳtidār berf* |
| 42. | a. | Tā pūstīn ʿaṭāsına bāʿis̲ olup
müdām |
| b. | İnʿām·ı şāh ile idine iftiẖār berf |
| 43. | a. | Şāhā semūr u ḳāḳumı ʿizzetler ile gey |
| b. | Niçe ki yaġa ṭurmaya leyl ü nehār berf |
--8--
ḲAṢĪDE ENDER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Yine gösterdi Yed·i Beyżāyı Mūsā-vār gül
|
| b. | Eyledi gülşen içinde muʿcize iẓhār gül* |
| 2. | a. | ʿArş ḳandīlin gülāba şīşe eyleñ oldı
çün |
| b. | Şebnem·i bāġ·ı cemāl·i Aḥmed·i Muẖtār gül |
| 3. | a. | Bāġda Ḳanber benefşe sūsen oldı ẕü'l-feḳār
|
| b. | Surẖ-pūş oldı nitekim Ḥaydar·ı Kerrār gül |
| 4. | a. | Gördügi dem ġoncanuñ baş çekdügini ẖırḳaya |
| b. | Şevḳden çāk·i girībān itdi ṣofī-vār gül |
| 5. | a. | Şebnemüñ tesbīḥ·i billūrın seḥer alup ele
|
| b. | Bülbüle ẓulm itdügiçün eyler istiġfār gül |
| 6. | a. | Degmesün diyü çemende gülbüne ẖāruñ eli |
| b. | Ġoncalardan boynına aṣmış durur ṭūmār gül* |
| 7. | a. | Rind·i şāhidbāzdur kim ġonca-lebler ṣaydına |
| b. | Gülsitānda keffine almış niçe dīnār gül |
| 8. | a. | Şīşeler dizmezdi eṭrāfına şebnemden eger |
| b. | Çārsū·yı bāġ içinde olmasa ʿaṭṭār gül |
| 9. | a. | Gūyiyā bir ẖᾱcedür mülk·i Bedaẖşāndan
gelür |
| b. | Pāre pāre laʿller ḳıldı yine iẓhār gül |
| 10. | a. | Berg·i gülden düzdi defter ġoncadan ḳıldı devāt
|
| b. | Olmaġa bu dem çemen şāhına defterdār gül |
| 11. | a. | Ḳaṣr·ı gülşende meger naḳḳāşdur kim
zeyn içün |
| b. | Şemseler naḳş itmiş anda yine bī-pergār gül |
| 12. | a. | Ṣaḥn·ı gülşende oḳur gördüm
zebān·ı ḥāl ile |
| b. | Bülbül aġzından bu ġarrā maṭlaʿı tekrār gül |
| 13. | a. | Pārelerse kendüyi şevḳ ile vechi var gül |
| b. | Kim ḳulaḳdan ʿāşıḳ olmış saña ey dildār gül* |
| 14. | a. | Leblerüñ devrinde ne‿ola ruẖlaruñ ʿarż eyleseñ
|
| b. | Ḫūb olur mey ṣoḥbetinde ey yüzi gülzār gül |
| 15. | a. | Dest·i dilber tāze güldür bergdür nāẖunları |
| b. | Ki‿āsitīni gülşeninden açılur her bār gül |
| 16. | a. | Baġlamalu ḳıpḳızıl dīvānedür incinme
hīç |
| b. | Öykünürse saña dāyim ey yüzi gülzār gül* |
| l7. | a. | Zīnet içün cāme·i gülgūnuña ṭaḳmaḳ
diler |
| b. | Nā-şüküfte ġoncalardan tügme·i jengār gül |
| 18. | a. | Berg·i rengīnin gülüñ ṣanmañ yire döker
nesīm |
| b. | Ḳanlar aġladuġumı eyler benüm işʿār gül |
| 19. | a. | Ḫāṭırın ṣorup ele al varduġuñca gülşene
|
| b. | Bencileyin bir ṣınuḳ göñüllüdür ey yār gül* |
| 20. | a. | Seyr·i gülzār eyleyicek şāha kāġıd
ṣunmaġa |
| b. | Ġonca·i zanbaḳdan itmiş nāmeler iẓhār gül |
| 21. | a. | Devr·i ʿadl·i şeh durur olma cefākār ey ṣanem
|
| b. | Dest·i cevrüñden şikāyet ḳılmasun zinhār gül |
| 22. | a. | Şāh·ı ʿādil serv·i bāġ·ı salṭanat
Şeh Bāyezīd |
| b. | Kim bahār·ı ẖulḳı ḳıldı yer yüzin hem-vār gül |
| 23. | a. | Bāġ·ı ḳadrinde felek nüh-berg bir sūsen durur |
| b. | Kim gülistānında gün gibi hezārān var gül |
| 24. | a. | Ḫusrevā muṭriblerüñle bezmüñe irem diyü
|
| b. | Eline bir dāyire almış dutar zerkār gül* |
| 25. | a. | Altun üsküflü ḳuluñdur nergis·i sīmīn-beden
|
| b. | Cāme·i gülgūn ile bezmüñde ẖıdmetkār gül |
| 26. | a. | Ġoncanuñ yük yük ḳumāşın açduġı
budur ṣabā |
| b. | Pīşkeş çekmege sen şāha ḳılur iẓhār gül |
| 27. | a. | Şol ḳadar inʿām ḳılduñ aṭlas·ı zer-befti
kim |
| b. | Ḳırmızı altunlar ile ṣalınur her bār gül* |
| 28. | a. | Ḫūblar ʿizzet idüp el üzre ṭutduġı bu kim |
| b. | Gösterür gülzār·ı ẖulḳuñdan niçe ās̲ār gül |
| 29. | a. | Reng uġurladı diyü ʿahdüñde laʿl·i yārdan
|
| b. | Dār·ı şāẖ üstinde ḳıldı ġoncayı berdār gül |
| 30. | a. | Būy·ı ẖulḳuñdan ẖaber virdügi içün
ʿāleme |
| b. | Oldı nergis gibi manẓūr·ı ülü'l-ebṣār gül |
| 31. | a. | Dāyimā dest·i ṣabā olsa varaḳ-gerdān ne‿ola |
| b. | Çün kitāb·ı ẖulḳuñı eyler bu dem tekrār gül |
| 32. | a. | Ġonca ḳaṣrın laʿlden yapmazdı idüp zer-
nişān |
| b. | Olmasa ẖulḳuñ sarāyında eger miʿmār gül |
| 33. | a. | Kāmgārā medḥüñi yazduḳça ẖāmem dir
gören |
| b. | Ṣanki bir reyḥāncıdur bezme ider ʿs̲ār gül |
| 34. | a. | Midḥatüñ ḳaṣrında her beyti Revānī
bendeñüñ |
| b. | Dilber·i ṭannāza beñzer kim elinde var gül |
| 35. | a. | Selsebīl ırmaġına beñzer bu naẓm·ı ābdār
|
| b. | Bāġ·ı cennetdür yaẖod olmış der ü dīvār gül |
| 36. | a. | Ḫaṭṭ·ı naẓmumdur cihānda gösteren
maʿnā·yı ḥāṣ |
| b. | Bu ḳaçan olur ki iẓhār eyleye her ẖār gül |
| 37. | a. | Baġladum bir deste ġonca bāġ·ı ṭabʿumdan yine
|
| b. | Kim aña her vech ile baş indürür nāçār gül |
| 38. | a. | Naẓm·ı rengīnüm ararsa ne‿ola her ẕevḳ ehli kim
|
| b. | Naẖl-bend olan kimesne eyler istifsār gül |
| 39. | a. | Tā şükūfe leşkerine ola sancaḳdār serv |
| b. | Tā reyāḥīn ẖaylına ola sipehsālār gül |
| 40. | a. | Gün gibi ʿizzetde olġıl niçe ki‿ʿālemde ola |
| b. | Ṣaḥn·ı gülşen āsumān ü encüm·i seyyār gül |
--9--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün
| 1. | a. | Meger ki şehr·i çemenden ḳılur sefer ġonca |
| b. | Ki ẖārı tīġ ü güli eylemiş siper ġonca* |
| 2. | a. | Bahār leşkerinüñ olmasaydı serdārı |
| b. | Ḳılāʿ·ı gülşene bulmaz idi ẓafer ġonca |
| 3. | a. | Şükūfe yiñiçeri lāleler ʿazablardur |
| b. | Bu ʿasker ile cihān yüzini ṭutar ġonca |
| 4. | a. | Tüfenglerin ki gülistāna yaġdurur şebnem |
| b. | ʿAceb degül güli ger idine siper ġonca |
| 5. | a. | Muṭavvel eyledi bülbül kelāmı gülşende |
| b. | ʿAceb mi dersini iderse muẖtaṣar ġonca |
| 6. | a. | Çemen diyārınuñ olmasa idi ḥakkāki |
| b. | Öñine dökmez idi jāleden güher ġonca |
| 7. | a. | Ya ḥoḳḳabāz durur çārsū·yı gülşende
|
| b. | Ki jāle mührelerin öñine dizer ġonca |
| 8. | a. | Ya şimdi ẖāne·i ẖammār olup durur gülşen |
| b. | Ki pür-mey eyleyüben aṣdı şīşeler ġonca |
| 9. | a. | Menār·ı cāmiʿ olupdur nihāl·i gül ṣanasın
|
| b. | Ki zeyn idüp aña ḳandīller aṣar ġonca |
| 10. | a. | Yaẖod ʿarūs·ı çemendür ki güldür āyinesi
|
| b. | Ṭurup yüzine sürer ṣubḥ-dem meker ġonca* |
| 11. | a. | Çemende şebnem ile berg·i gül degül görinen |
| b. | Bişürdi bülbül·i bī-cāna gülşeker ġonca |
| 12. | a. | Geyüp gedā gibi bir ẖırḳa pāre pāre yine |
| b. | Diler ki ol şeh·i ʿālīyi ide cer ġonca |
| 13. | a. | Bu şiʿri bülbül oḳurdı çemende zār ile |
| b. | Aġız açup anı gūş eyler idi her ġonca |
| 14. | a. | Göñüllenür midi gülşende ey püser ġonca |
| b. | Bu ḥüsn ile seni göreydi bir naẓar ġonca* |
| 15. | a. | Güzeller içre saña ne‿ola raġbet eyleseler |
| b. | Olur çü güller arasında muʿteber ġonca |
| 16. | a. | Nigār barmaġınuñ ucına yaḳup ḥınnā |
| b. | Bahārda yaraşur didi elde ter ġonca* |
| 17. | a. | ʿAceb mi kirpügüm üzre yaraşsa ḳanlu yaşum |
| b. | Virür nihāl·i güle çünki zīb ü fer ġonca* |
| 18. | a. | Açıldı göñli gözi bād irüp gülistāna |
| b. | Lebinden aldı nigāruñ meger ẖaber ġonca |
| 19. | a. | Ḳo cevri eyle vefā yoḳsa senden ey gül-ruẖ |
| b. | Varup yaḳasını ol şāha çāk ider ġonca |
| 20. | a. | Bahār·ı gülşen·i ʿālem gül·i
riyāż·ı kerem |
| b. | Ki bāġ·ı ḳadrine eflākdür birer ġonca* |
| 21. | a. | Bülend-mertebe Şeh Bāyezīd·i ʿālī-ḳadr
|
| b. | Ki ẖāk·i pāyın ider sürme·i baṣar ġonca |
| 22. | a. | Ne āteşe ki şehā luṭf ile naẓar idesin |
| b. | Gül ola anda olan aẖker ü şerer ġonca |
| 23. | a. | Cihānda luṭfuñ eli ṣaçmasaydı sīm ü zeri |
| b. | Görür mi idi ʿaceb kīsesinde zer ġonca |
| 24. | a. | Eger ki ebr·i saẖān olmasaydı gevher-rīz |
| b. | Neden dizerdi şehā tācına dürer ġonca |
| 25. | a. | Degül nesīm ile gülşende lerzesi dāyim |
| b. | Müdām tīrüñ ucından ḳılur ḥaẕer ġonca |
| 26. | a. | Nihāl·i gül gözine ẖaṣmuñuñ yılan
görinür |
| b. | Ki ẖār dil oluban oldı aña ser ġonca |
| 27. | a. | Cihānda bozmaġa ẖaṣmuñ yüzini şebnemden |
| b. | Tükürdi yumruġına gülsitānda her ġonca |
| 28. | a. | Ḥavāle eylese aʿdāña gürzüñi ne ʿaceb
|
| b. | Diler ki göstere rezmüñde bir hüner ġonca |
| 29. | a. | Nihāl·i gül yine ẖıdmetde ḳan dere batmış |
| b. | Degül durur görinen anda ser-be-ser ġonca |
| 30. | a. | Eger ki senge ire āb·ı luṭf·ı terbiyetüñ |
| b. | Bitüre ʿālem içinde o dem ḥacer ġonca |
| 31. | a. | İrişse gülşen·i naẓm·ı Revāniye
naẓaruñ |
| b. | Olurdı anda olan noḳṭalar birer ġonca* |
| 32. | a. | Başuñda tāc·ı saʿādet cihānda var olasın
|
| b. | Niçe ki ola gülistānda tācver ġonca* |
--10--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūlün
| 1. | a. | Naḳḳāş oluban levḥa·i gülzāra benefşe |
| b. | Döşedi niçe yapraġı hem-vāre benefşe |
| 2. | a. | Bir ipligüñ üstinde çeker rūmī ẖıṭāyī
|
| b. | Naḳş itmege evrāḳ·ı semenzāra benefşe |
| 3. | a. | Yazmış buludı naḳş·ı çemen ṣafḥasına
tā |
| b. | İş göstere bu günbed·i devvāra benefşe |
| 4. | a. | Gülşende ḳurar gül şehine lāle otaġı |
| b. | Tuġın dikeli gūşe·i gülzāra benefşe |
| 5. | a. | ʿİşret ḳapusın açmaġa miftāḥ getürmiş
|
| b. | Hem-sāye gibi ẖāne·i ẖammāra benefşe |
| 6. | a. | Ferhād mıdur kim eline tīşesin aldı |
| b. | ʿAzm itdi yine ḳulle·i kühsāra benefşe |
| 7. | a. | Bir beñli güzeldür gök ala gözlü çemende |
| b. | Dönmiş ne içün ʿāşıḳ·ı ġamẖᾱra benefşe |
| 8. | a. | Yā rind·i cihāndur ki külāhını
ḳıvırmış |
| b. | Girmiş yine seyrān ide bāzāra benefşe |
| 9. | a. | Beñzer ki ṣabā ile bu dem pençe ṭutupdur |
| b. | Boyamış elini ḳara ḳanlara benefşe |
| 10. | a. | Yāẖod bileginden çıḳarupdur elini kim |
| b. | Ġayretle ṭurur bāġda bī-çāre benefşe |
| 11. | a. | Ġam şekli durur noḳṭası yoḳ ḳıl ḳalem ile
|
| b. | Yazıldı bu dem ṣafḥa·i gülzāra benefşe |
| 12. | a. | Söyler felegüñ gerdişini ḥāl diliyle |
| b. | Vāḳıf gibi ʿālemdeki esrāra benefşe |
| 13. | a. | Ger hindī ṭabīb olmasa yaymazdı bisātın |
| b. | İster ki ʿilāc eyleye ezhāra benefşe |
| 14. | a. | Ḳārūresini şīşe·i şebnemle görür kim
|
| b. | Şerbet vire tā nergis·i bīmāra benefşe |
| 15. | a. | Ḳaldurmayuban başını almış ele ẖāme |
| b. | Şāʿir gibi düşmiş yine efkāra benefşe |
| 16. | a. | Sūsenden alup öñine bir çīnī devātı |
| b. | Bu şiʿri yazar ṣafḥa·i gülzāra benefşe |
| 17. | a. | Miskīnlik idermiş ẖaṭ·ı dildāra benefşe |
| b. | Her dem ṭapu ḳılduġı budur yāra benefşe |
| 18. | a. | ʿAnber ẖaṭuñı didi gören gül yüzüñ
üzre |
| b. | Aḳyazı yüzin ṭutdı yine ḳara benefşe |
| 19. | a. | Ḳorḳum bu durur yüz ḳaralıġın ide bir gün |
| b. | El uzadup ol ʿārıż·ı ruẖsāra benefşe |
| 20. | a. | Gömgök delüdür Leylī ṣaçuñ fikri ile kim |
| b. | Mecnūn gibi düşmiş yine ṭaġlara benefşe |
| 21. | a. | Bi'llāhi göñül gör ne ḳara günlere ḳalduñ
|
| b. | Kim öykünür ol ẖaṭṭ·ı siyehkāra benefşe |
| 22. | a. | ʿIşḳ āteşine yanubanı ḳapḳara olmış |
| b. | ʿĀşıḳ olalı sen yüzi gülnāra benefşe |
| 23. | a. | Ṭop eyledi zülfin yine şol yār·ı semenber |
| b. | Beñzer ṣunar ol şāh·ı cihāndāra benefşe |
| 24. | a. | Ḫorşīd-es̲er Yıldırım ol şāh·ı
cuvān-baẖt |
| b. | Kim bendesi olmaḳla geyer ẖāre benefşe |
| 25. | a. | Şeh seyr·i çemen ide diyü lāle·i terden |
| b. | Aṭlas döşedi ḳırmızı yollara benefşe |
| 26. | a. | Muṭrib gibi bir laḥẓa ḳomaz çengini elden |
| b. | Tā bezmine yüzin süriyü vara benefşe |
| 27. | a. | Devrān ḳara çullarda ḳosa anı yeridür |
| b. | ʿAhdinde ṭolaşur çü ẖaṭ·ı yāra benefşe |
| 28. | a. | Devrinde şehüñ ne hüner itdi ʿacebā kim |
| b. | Girmiş yine bir ẖılʿat·i jengāra benefşe |
| 29. | a. | Ḳaṣruña ṭoḳuz pāye iken çarẖ·ı
muṭabbaḳ |
| b. | Bezmüñe ḳaçan irişe yalvara benefşe |
| 30. | a. | Gözi ḳararup ṭuramaya ayaġı üzre |
| b. | Ḳaṣruñdan iderse göge neẓẓāre benefşe |
| 31. | a. | Bendeñ gibi baş ḳomasa her dem işigüñde |
| b. | Baş egmez idi günbed·i devvāra benefşe |
| 32. | a. | Ḳaldurdı yeşil sancaġını mülk·i çemende |
| b. | Aʿdāñ ile ḳaṣd eyledi peykāra benefşe |
| 33. | a. | Ṭop itmege cengüñde ser·i ẖaṣmuñı
şāhā |
| b. | Çevgān ile girmiş yine miżmāra benefşe |
| 34. | a. | Ḫāk eyleyeli kendüzini yollaruñ üzre |
| b. | Raġbet ḳomadı nāfe·i Tātāra benefşe |
| 35. | a. | Ḫāmem gibi medḥüñi düşürmezdi dilinden |
| b. | Bulaydı eger ḳudreti güftāra benefşe |
| 36. | a. | Şeh vaṣfını yazdı ḳalemüm yine Revānī |
| b. | Şiʿrüm çemenin eyledi hem-vāre benefşe |
| 37. | a. | Ḫaṭṭıyle güzeller gibi ebyāt·ı ḳaṣīdem
|
| b. | Her biri ḳomış gūşe·i destāra benefşe |
| 38. | a. | Çün sözlerümüñ oldı ʿarūsına perestār
|
| b. | Şimden girü baş egmeye ezhāra benefşe |
| 39. | a. | Boynı ḳulaġı ṭopṭolu olmazdı cevāhir |
| b. | Gūş urmasa bu naẓm·ı güher-bāra benefşe |
| 40. | a. | Dāyim nice tāz'olmaya medḥüñ çemeninde |
| b. | İrişdi çü ser-çeşme·i eşʿāra benefşe |
| 41. | a. | Tā nergis·i zerrīn açıla bāġ·ı felekde |
| b. | Teşbīh olına tā ki şeb·i tāra benefşe |
| 42. | a. | Ḳadrüñ çemeninüñ ola her bir güli ẖurşīd
|
| b. | Ki‿anda diyeler çarẖ·ı semen-bāra benefşe |
--11--
ḲAṢĪDE *
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | Ṣanmañuz çarẖ feżāsında hilāl oldı
ʿayān |
| b. | Māh·ı nev oḳına çarẖ itdi külāhını nişān |
| 2. | a. | Ya yeşil ṭāḳını çarẖuñ yine ārāyiş
idüp |
| b. | Aḳ mermerle kemer baġladı miʿmār·ı cihān |
| 3. | a. | Ya perī yüzlüleri ʿīdde seyrān iderek |
| b. | Felek aġzını egüp anlara ḳalmış hayrān |
| 4. | a. | Çarẖ ṣandūḳasına tīr·i şihāb atmaġ
içün |
| b. | Māh·ı nev yine ele aldı gümiş tozlu kemān |
| 5. | a. | ʿĪdgāh·ı felek içinde ne‿içün oldı hilāl |
| b. | Ḫaṣm·ı sulṭān·ı ḳamer-taẖt gibi ser-gerdān |
| 6. | a. | Bāyezīd ibn·i Meḥemmed şeh·i ẖurşīd-es̲er
|
| b. | Ki tehīdür yed·i iḥsānı ile kīse·i kān |
| 7. | a. | Ṭabʿıdur kān·ı kerem ẕātı durur mihr·i
saẖā |
| b. | Yaraşur keffine gün gibi ki‿ola zer-efşān |
| 8. | a. | Ġālibā sīm ü zer inʿāmuña öykünme
durur |
| b. | Bu cihān gāh bahār olduġına gāh ẖazān |
| 9. | a. | Devlet ārāyişini rāyuñ ile gördi zemīn |
| b. | ʿİzzet āsāyişini ʿadlüñ ile buldı cihān |
| 10. | a. | Devr·i cūduñda şehā Ḥātem·i Ṭaydur
mümsek |
| b. | Añılur ẓulm ile ʿadlüñde bu gün Nūşirevān |
| 11. | a. | Nice cennet dimeyem bezm·i feraḥ-efzāña |
| b. | Çün sarāyuñda şehā ẖādimüñ olmış Rıḍvān |
| 12. | a. | Yād idüp ḳahruñı düşman göge iderse naẓar
|
| b. | Güneş āteş görine gözlerine çarẖ duẖān |
| 13. | a. | Ḫulḳuñ evṣāfını yazsam ne ʿaceb nāmelere
|
| b. | Müşk dāyim çün olur penbeler içinde nihān |
| 14. | a. | Kimse yoḳ zārī ḳıla gülşen·i
ʿahdüñde şehā |
| b. | Var ise bülbül·i şeydādur iden āh u fiġān |
| 15. | a. | Şehsüvārā yaraşur ay u güneş olsa şuḳaḳ
|
| b. | Esb·i ḳadrüñ çü ligāmına şihāb oldı ʿinān |
| 16. | a. | Tīġ·i ḳahruñ felegüñ başına irişdi meger
|
| b. | Māh·ı nevden ki ḳılıç yarası var anda nişān |
| 17. | a. | Kehrübā ṭaḳmaz idi hīç güneş boynına
çarẖ |
| b. | Ḫavf·i tīġüñle eger olmasa idi yeraḳān |
| 18. | a. | Bāġ·ı ḳadrüñde gümiş ḥavż durur
māh·ı münīr |
| b. | Kim aña her yañadan ṣu aḳıdur kāhkeşān |
| 19. | a. | Āb·ı tīġüñ ne ʿacebdür kim ider bir demde
|
| b. | Ḳanlu başlarla şehā rezmüñ içün lālesitān |
| 20. | a. | Sebzezār içre ḳaçup girse ʿadū tīġüñden
|
| b. | Heybetüñle görine gözlerine ṣu ḳara ḳan |
| 21. | a. | Siperüñ vaṣfın iderken bu göñül bürcinden |
| b. | Oldı bu maṭlaʿ·ı ġarrā yine gün gibi ʿayān |
| 22. | a. | Ḫāk·i sīnemde yatur tīrüñ eyā ḳaşı
kemān |
| b. | Şāẖ·ı güldür ki anuñ ġoncası olmış peykān |
| 23. | a. | Ġam degüldür dehenüñ ʿāşıḳa
görinmez ise |
| b. | Çünki ʿālemde görinmez ṣanemā kimseye cān |
| 24. | a. | Leb·i rengīnüñi āhum göricek gizleme kim |
| b. | Ḳılmaz āteş güzelüm ẕerrece yāḳūta ziyān |
| 25. | a. | Ne‿eylesün söz ṣıġamaz aġzı igen
küççekdür |
| b. | Nāzdan söyleyümez ṣanmañuz ol ġonca-dehān |
| 26. | a. | Şerbet·i bezm·i ṣafā ol leb·i şekker-güftār
|
| b. | Sebze·i ẖᾱn·ı melāḥat bu ẖaṭ·ı müşk-efşān |
| 27. | a. | Gözlerüñ uyḳuya varmış iki yaġmācı durur
|
| b. | Ki ḳomışlar ṣanemā başları ucında kemān |
| 28. | a. | Ṭuymasun ʿāşıḳuñ öldürdügini
ġamzelerüñ |
| b. | Ḫusrev·i mülk·i cihān dāver·i Dārā·yı zamān* |
| 29. | a. | Kāmgārā nice ḳan aġlamayam ẖāme gibi |
| b. | Beni bu çarẖ ne‿içün böyle ḳılur sergerdān |
| 30. | a. | Ḥayfdur ṣu gibi ṭaş yaṣdana ṭopraḳ döşene
|
| b. | Anda kim ṭabʿ·ı laṭīf ile ola şiʿr·i revān |
| 31. | a. | Var ümīdüm ki irem devlete ʿahdüñde senüñ
|
| b. | Tā benüm ḥālüme reşk eyleyeler pīr ü cuvān |
| 32. | a. | Ey göñül muẖtaṣar it sözi muṭavvel ḳılma
|
| b. | Çün anuñ vaṣf·ı bedīʿin idemez kimse beyān |
| 33. | a. | ʿĀlemüñ gūşına ṭaḳ midḥatinüñ
laʿllerin |
| b. | Çün Revānī elüñe girdi senüñ bir iki kān |
| 34. | a. | Niçe kim nāme·i çarẖa ura ṭuġrāyı hilāl
|
| b. | Kāmgārā ola ḥükmüñde ḳamu mülk·i cihān |
| 35. | a. | Niçe kim ṭāḳ·ı felek üzre aça revzeni meh |
| b. | Salṭanat ḳaṣrı ola ẕāt·ı şerīfüñe mekān |
--12--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün
| 1. | a. | Meger ki ġamzelerüñden diler amān ẖançer |
| b. | Ki başdan ayaġa olmış durur zebān ẖançer |
| 2. | a. | Zırıh gibi gözedür biñ göz ile ʿāşıḳlar
|
| b. | Ḳaçan daḳına diyü yār·ı nev-cuvān ẖançer |
| 3. | a. | Ne başlar kesici ḳan dökici ẓālimdür |
| b. | Yanuñda ṭurmasun ey yār·ı mihrbān ẖançer |
| 4. | a. | Ḳamusı ẖançere düşdi cefā·yı ġamzeñ
içün |
| b. | Ṭaḳındı ṣanma begüm Türk ü Türkmān ẖançer |
| 5. | a. | Nihāl·i ḳaddi leṭāfetde ney-şekerdür kim |
| b. | Yanında bergi durur var ise hemān ẖançer |
| 6. | a. | Ḳemer ṭolamış iken ḳolını miyānına |
| b. | Ṣoḳıldı geldi ara yire nāgehān ẖançer |
| 7. | a. | Benüm bu yaralarumdan şikāyetüm çoḳdur |
| b. | Zebān·ı ḥāl ile eyler saña beyān ẖançer |
| 8. | a. | Hümā·yı ʿizz ü şeref şeh-peri midür yāẖod |
| b. | Hemīşe şāh·ı cihāna ḳarīn olan ẖançer |
| 9. | a. | Nigār·ı sāde-ʿiẕār ü hilāl-ebrūdur |
| b. | Ne var yanuñda şehüm olsa kāmrān ẖançer |
| 10. | a. | Sipihr-mertebe Şeh Bāyezīd·i ʿālī kim |
| b. | Ki yıldırım gibi destinde bī-amān ẖançer |
| 11. | a. | Ṣan ejdehā·yı ʿadū-küş durur şeh·i
ʿālī |
| b. | Alursa destine rezm içre nāgehān ẖançer |
| 12. | a. | Görine dīde·i ẖaṣma zebān·ı zehr-ālūd
|
| b. | Elinde şāh·ı cihānuñ o zer-nişān ẖançer |
| 13. | a. | Ḳanadını aça meydānda murġ·ı fetḥ ü
ẓafer |
| b. | Ne dem ki rezmüñ içinde ola ʿayān ẖançer |
| 14. | a. | Görürse bezm·i hümāyūnuñ içre çengi
ʿadū |
| b. | Görine gözlerine ẖavfden hemān ẖançer |
| 15. | a. | Öñüñde çünki şehā cān u baş terk eyler
|
| b. | Geyerse ẖılʿat·i zerrīn ne var her ān ẖançer* |
| 16. | a. | Revā degül ki çeke ẖaṣma tīġ bendelerüñ
|
| b. | Urur çün aña yanından her üstüẖᾱn ẖançer* |
| 17. | a. | Ḳılıcuñ urmaġ içün āfitāb·ı
ʿālem-tāb |
| b. | Şuʿāʿdan ṭutar elinde her zamān ẖançer |
| 18. | a. | Şihāb ṭaḳsa gümiş ṣırmadan ne var baġın
|
| b. | Çü māh·ı nev getürür şāha armaġān ẖançer |
| 19. | a. | Ṣu ḳoymasaydı ʿadūnuñ ocaġına her gāh
|
| b. | Gelū·yı ẖaṣmı idinmezdi nāvdān ẖançer |
| 20. | a. | Dem·i ġażabda hemān yalıñ od durur şāhā
|
| b. | Ġılāfdan ṣu gibi her yaña aḳan ẖançer |
| 21. | a. | Ya ejdehā·yı sebük-pāydur iki başlu |
| b. | Ki‿idindi ġār·ı ġılāfı ṭutup mekān ẖançer |
| 22. | a. | Ne şāhbāzdur ol murġ·ı āhenīn-minḳār
|
| b. | Ki ẖaṣm kellesin idindi āşiyān ẖançer |
| 23. | a. | Güher-nis̲ār ne deryā durur kef·i şeh kim |
| b. | Görindi dīde·i aʿdāya māhī-sān ẖançer* |
| 24. | a. | Cevāhire nice ġarḳ olmaya ki ʿahdüñde |
| b. | Dil·i ʿadūya ẓafer buldı deldi kān ẖançer |
| 25. | a. | Rezmde yine yılanlar ḳuşandı ẖışmından |
| b. | ʿAdūya anuñ içün uzadur lisān ẖançer |
| 26. | a. | Şikār·ı ẖaṣm ider iken pelengdür şu ḳuluñ
|
| b. | Ki‿elinde nāẖuna beñzer şehā hemān ẖançer* |
| 27. | a. | Ḳılıcı ʿarşa aṣardı Revāni bendeñ eger
|
| b. | Ḳapuñda bir kez oḳınsa şeh·i cihān ẖançer |
| 28. | a. | Güneş gibi ḳılıcuñla müsaẖẖar ola cihān
|
| b. | Ṭaḳınduġınca meh·i nevden āsumān ẖançer |
--13--
ḲAṢĪDE*
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Taẖt·ı zümürrüdīne geçüp nāgehān
gül |
| b. | Ezhār içinde oldı şeh·i kāmrān gül |
| 2. | a. | Ḥükminde ġoncanuñ nice olmaya ehl·i bāġ |
| b. | Ṭāvūs ḳuyruġı aña urdı nişān·ı gül |
| 3. | a. | Gün ṭoġdı başına yine erbāb·ı
ʿişretüñ |
| b. | Ḳıldı çemende kendüyi çün kim ʿayān gül |
| 4. | a. | Reyḥāncıdur ki ṭablası pürdür şükūfeden
|
| b. | Bāzār·ı gülsitānda açupdur dükān gül |
| 5. | a. | Ġonca yatıḳların yine alup kenārına |
| b. | İçer güzeller ile mey·i erġavān gül |
| 6. | a. | Elden ḳomadı cāmını ʿayş eyleyüp müdām
|
| b. | Ḳodı cihānda Cem gibi nām u nişān gül |
| 7. | a. | İskender·i zamāne durur şimdi ʿayş iden |
| b. | Cām·ı Cihānnümāya dönüpdür hemān gül |
| 8. | a. | Ger bülbüle müferriḥ·i yāḳūtī düzmese
|
| b. | Laʿlʿn ṭabaḳda ezmez idi zaʿferān gül |
| 9. | a. | Şimdi çemende gülbüni Mecnūn ṣanur gören |
| b. | Ki‿olmış durur başında anuñ āşiyān gül |
| 10. | a. | Gencīne olmasaydı eger künc·i bāġda |
| b. | Ejder gibi olur mıdı āteş-feşān gül |
| 11. | a. | Ġonca degül durur görinen gülsitānda |
| b. | Açmış duʿā·yı devlet·i şāha dehān gül |
| 12. | a. | Şeh Bāyezīd serv·i gülistān·ı salṭanat |
| b. | Kim ẖulḳı şemmesiyle ṭolupdur cihān gül |
| 13. | a. | Bir dem żıyāfet itmege gülşende sen şehi |
| b. | Ḫarc eylese ʿaceb mi niçe ẖānumān gül |
| 14. | a. | Altunlu çoḳ ḳumāş çeküp pīşkeş saña
|
| b. | Ḳıldı öñüñde varını hep der-miyān gül |
| 15. | a. | ʿAhdüñde meyl ḳılmasa taḳvāya ġālibā
|
| b. | Ḳomaz idi başında yeşil ṭaylasān gül |
| 16. | a. | Bezmine varanuñ başına sīm ü zer ṣaçar |
| b. | Devrüñde buldı var ise genc·i nihān gül |
| 17. | a. | Bir yüzi aḳ alnı açuḳ dilrübā geçer |
| b. | Bezmüñe irişüp ne‿ola ṭutsa mekān gül |
| 18. | a. | Beñzetdi kendüzini kef·i zer-feşānuña |
| b. | İller içinde oldı yine dāstān gül |
| 19. | a. | Ġonca otaġı sen şeh içün ḳurdı bāġda |
| b. | Üstine çekdi anuñ içün sāyebān gül |
| 20. | a. | Çoḳ dil bilür ʿaceb degül ey ẖusrev·i zamān
|
| b. | Ṭurup ḳapuñda olsa eger tercemān gül |
| 21. | a. | Meddāḥuñ oldı göreliden ḥüsn ü ẖulḳuñı |
| b. | Başdan ayaġa olsa ʿaceb mi zebān gül |
| 22. | a. | Bülbül diliyle yine çemenlerde ẖusrevā |
| b. | Ezberleyüp bu şiʿrümi oḳur revān gül |
| 23. | a. | Ey lāle-ruẖ ġamuñla olup nā-tüvān gül |
| b. | Düşmiş ʿaṣāya pīr gibi nev-cuvān gül |
| 24. | a. | Almışdur āfitābı ele bāġbān·ı ṣubḥ
|
| b. | Ṣunmaġa saña ey meh·i nā-mihrbān gül |
| 25. | a. | Ṣoḥbetde sāḳi aldı ele cām·ı lāle-reng |
| b. | Gūyā getürdi gülşene serv·i revān gül |
| 26. | a. | Üşenme āh u nālesini ʿāşıḳuñ
görüp |
| b. | Bülbülden ey ṣanem göre mi hiç ziyān gül |
| 27. | a. | Sen şehsüvāruñ irmez idi gerd·i rāhına |
| b. | Gülgūn·ı ḥüsne olmasa ger hem-ʿinān gül |
| 28. | a. | Tāze ġazel buyurdı baña açılup nigār |
| b. | Bildüm ki istemiş şeh·i rūy·ı cihān gül |
| 29. | a. | Cennet gülinden isteseñ ey serv·i salṭanat |
| b. | Dest·i şerīfüñe ṣuna ḥūr·ı cinān gül |
| 30. | a. | Bülbül gibi Revāniyi medḥüñde söyledür |
| b. | Gülzār·ı ṭabʿdan açılup nā-gehān gül |
| 31. | a. | Bu bāġbān·ı ṭabʿuma ṣad āferīn kim
|
| b. | Virdi cihāna medḥüñ ile rāygān gül |
| 32. | a. | Aṣḥāb·ı şevḳa nāme·i şiʿrüm
virür feraḥ |
| b. | Ṣan ehl·i ṣoḥbete getürür bāġbān gül* |
| 33. | a. | Revnaḳ virür redīfine bu naẓm·ı ābdār |
| b. | Tāze olur ṣuya ki ḳona her zamān gül |
| 34. | a. | Niçe ki kendüye idinüp gülbüni ʿaṣā |
| b. | Gülşen sarāyı içre ola pāsbān gül* |
| 35. | a. | Dergāh·ı ḳadrüñ ola yüce ṭāḳ·ı
çarẖdan |
| b. | Kim anda āfitāb ola zer-nişān gül * |
--14--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD *
mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün
mefāʿīlün
| 1. | a. | Meger kim seyr·i bāġ itmiş olup rind·i cihān āteş
|
| b. | Ki ṭaḳmış şuʿleden başına bir berg·i ẖazān āteş |
| 2. | a. | Yaẖod bir lāle-ruẖdur kim aña perçem duẖān
olmış |
| b. | Ya bir ʿāşıḳ durur yanmış ider her dem fiġān āteş |
| 3. | a. | Ya her bir şuʿle bir altun varaḳdur ḥall idüp anı |
| b. | Şitānuñ tīġini ister kim ide zer-nişān āteş * |
| 4. | a. | Yaẖod bir al vālādan tutuḳdur görinen yalıñ |
| b. | Ki sermānuñ ʿarūsına getürmiş armaġān āteş |
| 5. | a. | Şitā ẓulmin görüp aṣdı duẖāndan al
zencīrin |
| b. | Diler dād ide ʿālemde olup Nūşīrevān āteş * |
| 6. | a. | Aġarmış gözi berfüñ çekmege ẖākisterüñ küḥlin |
| b. | Duẖāndan mīl idinmişdür ocaḳdan sürmedān āteş |
| 7. | a. | Görinen sürmeler ṣanmañ kim olur nārdan peydā |
| b. | Şehüñ vaṣfında olmış başdan ayaġa zebān āteş |
| 8. | a. | Süleymān·ı zamān Şeh Bāyezīd ibn·i
Meḥemmed Ḫān |
| b. | Kim anuñ nükhet·i ẖulḳıyle olur gülsitān āteş |
| 9. | a. | Ṣanasın kim bahār oldı şitā faṣlındı ẖulḳuñla |
| b. | Duẖān sünbül şerer nergis görinür erġavān āteş* * * |
| 10. | a. | Geyer altunlu nārencī ḳabālar devr·i cūduñda
|
| b. | Cihān ẖalḳı arasında olupdur kāmrān āteş |
| 11. | a. | Ṣoḳınsa başına yüñler ʿaceb mi şuʿleden
dāyim |
| b. | Diler kim ide öñüñde bahādırlıḳ ʿayān āteş |
| 12. | a. | Yaẖod ʿahdüñde ṣōfīlıḳ ider ẖalvet-
nişīn olmış |
| b. | Ki ḳomış şuʿleden yine başına ṭaylasān āteş |
| 13. | a. | Ẓafer bulmaġ içün düşman ḥiṣārına ider
iḥżār |
| b. | Duẖānuñ pīç ü tābından idinüp nerdübān āteş |
| 14. | a. | Diler meydān·ı rezmüñde ʿadūnuñ ṭop ide
başın |
| b. | Ki dāyim dūddan ṭutar elinde ṣavlecān āteş |
| 15. | a. | Yer etse cān·ı ẖaṣm içre ʿaceb mi ejder·i
ḳahruñ |
| b. | Cehennemdür ki ṭutmışdur şehā anda mekān āteş |
| 16. | a. | Söyündürür ocaġını felek ebr ile aʿdānuñ
|
| b. | Ḥasūduñ mülkine urur şafaḳdan āsumān āteş |
| 17. | a. | Ne‿ola yüzin göge ṭutup el açsa şuʿleden dāyim |
| b. | Duʿā·yı devletüñ eyler cihānda her zamān āteş |
| 18. | a. | Şehā bir al kāġıddur degüldür görinen
şuʿle |
| b. | Şererden üstine anuñ olupdur zer-feşān āteş |
| 19. | a. | Diler altun ḳalemlerle yaza bu şiʿr·i dil-sūzı |
| b. | Ki dāyim ola medḥüñle cihānda dāstān āteş |
| 20. | a. | Düşürdüñ cāna ʿışḳuñdan çün
ey nā-mihrbān āteş |
| b. | Ṣaḳın dūd·ı derūnumdan ṭutar mülk·i cihān āteş |
| 21. | a. | Be-ġāyet incinüp bir pāre od olmış durur
yāḳūt |
| b. | İşitmiş laʿlüñe öykündügin ey dilsitān āteş |
| 22. | a. | Leb·i rengīnüñi ne‿içün nihān eylersin āhumdan
|
| b. | Bilürsin çünki yāḳūta şehā ḳılmaz ziyān āteş |
| 23. | a. | Meger bir şemʿ·i kāfūrī durur engüşti
dildāruñ |
| b. | Ki‿ucında naḳş·ı ḥınnādan olur geh geh ʿayān āteş |
| 24. | a. | Ṭarīḳ·ı ʿışḳa çün düşdüñ
dilā cān ile āh itme |
| b. | Bilürsin ḳorḳulu yerlerde yaḳmaz kārbān āteş* |
| 25. | a. | Ruẖuña öykünür diyü çaḳarlar āteşe
şemʿi |
| b. | Anuñçün şemī ile cānā ṭutuşur her zamān āteş |
| 26. | a. | Ṣaḳın ol şāh·ı ʿādilden igen ẓulm itme
ʿuşşāḳa |
| b. | Ki diller şehrine ʿışḳuñ urup durur cihān āteş |
| 27. | a. | Ṣovuḳluḳ gösterür oldı zamāne ehl·i
ʿirfāna |
| b. | Revānī gibi anuñçün ider her dem fiġān āteş |
| 28. | a. | Şu deñlü ṭabʿ·ı dilsūzum yanupdur
nār·ı ẕilletden |
| b. | Redīf·i şiʿrüm oldıysa ʿaceb mi nāgehān āteş |
| 29. | a. | Beni miḥnet bucaḳlarında öldürür idi sermā |
| b. | Eger olmasa ortada şarāb·ı erġavān āteş |
| 30. | a. | Niçe kim ʿışḳı cānānuñ yaḳa odlara
ʿuşşāḳı |
| b. | Niçe kim ẖadd ü rūyından virür yāruñ nişān āteş |
| 31. | a. | Dütüni göke boyansın ʿadūnuñ yanup odlara |
| b. | Niçe kim olmaya hergiz cihānda bī-duẖān āteş |
--15--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Nevbahār irdi şükūfeyle müzeyyendür zemīn |
| b. | Encüm ile zīb ü zīnet buldı ṣan çarẖ·ı berīn* |
| 2. | a. | Naḳş-bend·i bāġ kim naḳş eylemiş gülzār
için |
| b. | Ḳıl ḳalemle yazamaz bir yapraġın naḳḳāş·ı çīn* |
| 3. | a. | Ṣuffa·i firdevsden aʿlā görinür ṣaḥn·ı
bāġ |
| b. | Yaraşur cārūb olursa anda zülf·i ḥūr·ı ʿīn |
| 4. | a. | Geldi bir dem kim nesīm oldı cihāna müşk-rīz |
| b. | İrdi şol eyyām kim ẖāk·i çemendür ʿanberīn* |
| 5. | a. | Ḫurdeler geçmiş çemen naḳşında
naḳḳāş·ı bahār |
| b. | Kim temāşāsında ḥayrāndur bu ʿaḳl·ı ẖurde-bīn |
| 6. | a. | Baġlamış ġonca turunca şemse yazmış tāze gül
|
| b. | Ṣafḥa·i gülzāra reşk eyler nigāristān·ı çīn* |
| 7. | a. | İrdi çün nevrūz ḳalmasun cihān yüzinde ebr |
| b. | Çün bahār irdi gerekmez daẖi hergiz pūstīn |
| 8. | a. | Āfitābuñ tā başında ger ḥarāret olmasa |
| b. | Derleyüp kürkin çevürmezdi nihāl·i yāsemīn |
| 9. | a. | Şāẖ·ı gül ḳadd·i ẖamīd ile
dükān·ı bāġda |
| b. | Ḫātem·i pīrūzedür kim aña laʿl olmış nigīn |
| 10. | a. | Şehriyār·ı tācver midür bu demde lāle kim |
| b. | Ṣırça barmaġına ṭaḳmış laʿlden engüşterīn |
| 11. | a. | Ġonca·i lāle semenzār içre ki‿olmışdur nihān
|
| b. | Ṣaḳlanupdur penbede ṣan nāfe·i āhū·yı çīn* |
| 12. | a. | Sünbül üzre ḳaṭra ḳaṭra görinen şebnem
degül |
| b. | ʿAnberīne üzre olmış taʿbiye dürr·i s̲emīn |
| 13. | a. | Cilvede ṭāvūs·ı zerrīn-per durur ṣan şāẖ·ı gül |
| b. | Yā çınāruñ desti olmış pençe·i şīr·i ġarīn |
| 14. | a. | ʿAyş u ʿişret vaḳtidür gel bāġa kim dilberlere
|
| b. | Servler hem-sāye olmış güller olmış hem-nişīn* |
| 15. | a. | Ḫırḳa vü tācı şarāba virdi gül nāzük
durur |
| b. | Ġonca ẖalvetẖānesinde çekmiş iken erbaʿīn |
| 16. | a. | Ṣalınursa nāz ile nergis çemenlerde ne‿ola |
| b. | Altun üsküflü güzeldür mihr-ṭalʿat meh-cebīn* |
| 17. | a. | Cehd idüp gül mevsiminde nāzenīnsüz olmañuz |
| b. | Çün ele girmez bilürsiz daẖi ʿömr·i nāzenīn |
| 18. | a. | Ṭalʿat·i güldür çemende bülbüli gūyā
iden |
| b. | Söylemez āyīnesüz ṭūṭī kelām·ı şekkerīn |
| 19. | a. | Gül ḳulaḳ ṭutmaz hezāruñ āhı çıḳdı
göklere |
| b. | Vaṣf·ı ḥālidür anuñ bu maṭlaʿ·ı ġarrā hemīn* |
| 20. | a. | Ḥalḳa ḥalḳa dūd·ı āhum māha
ki‿olmışdur ḳarīn |
| b. | ʿĀrıż·ı dilberde kāküllerdür olmış çīn çīn |
| 21. | a. | Hindīlerdür Kaʿbeye gelmiş ṭavāfa gūyiyā
|
| b. | Ruẖlaruñ devrinde ey dilber bu ẖaṭṭ·ı ʿanberīn* |
| 22. | a. | Ehl·i islāma ruẖuñ devrinde zülfüñ ṭolaşur
|
| b. | Kāfir ancaḳ ol daẖi hey nice īmān nice dīn* |
| 23. | a. | Zaẖm·ı tīġinden ʿaceb mi sırrını fāş
itse dil |
| b. | Ẓāhir olur eks̲eriyyā seyl ile genc·i defīn |
| 24. | a. | Nevbahār·ı ḥüsnüñ eyyāmında bend itsün
dili |
| b. | Zülfüñ ol dīvānenüñ igen uzatmasun ipin |
| 25. | a. | Ḳanlar aġladup gülünc itdüñ beni düşmanlara
|
| b. | Pādişāhum dōstluḳ böyle olurmış āferīn* |
| 26. | a. | Ġamzeler ẓulmine şīrīn leblerüñdür dād
iden |
| b. | Ḫusrev·i ʿālem gibi olsun cihānda kāmbīn |
| 27. | a. | Pādişāh·ı heft kişver yaʿni Sulṭān
Bāyezīd |
| b. | Ḳāhir·i aṣḥāb·ı küfr ü nāṣır·ı aʿlām·ı dīn
|
| 28. | a. | Ġıbṭa eyler ṭāʿatinüñ yirine Dārü's-
selām |
| b. | Zühdi ṣaḥrāsı olupdur menzil·i Rūḥü'l-emīn* |
| 29. | a. | Zühdi eyyāmında bāġa mest gelmesün diyü |
| b. | Muṣḥaf açup gül şemāle virdi gülşende yemīn |
| 30. | a. | Rifʿat·i ḳadri ṭutupdur ṭarf·ı gerdūnda mekān
|
| b. | Besṭat·i cāhı durur eknāf·ı ʿālemde mekīn* |
| 31. | a. | Rūzī·i insāna cūduñdur cihān içre
żamān |
| b. | Revnaḳına ʿālemüñ rāy·ı şerīfüñdür żamīn* |
| 32. | a. | Ṭaġıdurdı leşker·i seyyāreyi ẖrşīd-veş
|
| b. | Ḫusrev·i rāy·ı şerīfüñ açsa göklerde kemīn |
| 33. | a. | Bāzū·yı pür-iḳtidār u keff·i iḥsānuñ
gibi* |
| b. | Yoḳ şecāʿatden mürekkeb yoḳ mürüvvetden ʿacīn* |
| 34. | a. | Sensin ol kim saña devletdür ġulām·ı āsitān
|
| b. | Sensin ol kim saña ʿizzetdür ṭırāz·ı āstīn |
| 35. | a. | Sensin ol ẖrşīd-rāy u Müşterī-tedbīr kim |
| b. | Ḳadrüñe ẖıng·i felek raẖş u hilāl altunlu zīn* |
| 36. | a. | Sensin ol mihr·i cihān-ārā ki devrüñde senüñ
|
| b. | Rāḥat olup arḳası üstine yatmışdur zemīn* |
| 37. | a. | Sensin ol māh·ı saʿādet sensin ol mihr·i saẖā
|
| b. | Sensin ol Keyvān-rifʿat sensin ol Behrām-kīn |
| 38. | a. | Devletüñ barmaġına ey ẖusrev·i encüm-ḥaşem
|
| b. | Çarẖ ẖātemdür güneş aña laʿalden bir nigīn* |
| 39. | a. | Ehl·i cennet gibi ʿālem ẖalḳı itmezdi ḥużūr
|
| b. | Ferr·i ʿadlüñden cihān olmasa firdevs·i berīn |
| 40. | a. | Meh degüldür görinen kūsuñ ṣadāsından
senüñ |
| b. | Penbe ḳoymışdur ḳulaġına bu çarẖ·ı heftümīn* |
| 41. | a. | Meh degüldür görinen gerdūn yüzini sürmeden |
| b. | Ḫāk·i dergāhuñ ʿabīrine bulanmışdur cebīn* |
| 42. | a. | Şol ḳadar luṭf u keremler eyledüñ ʿālemde kim
|
| b. | Yazmadan ʿāciz ḳalup durur Kirāmen Kātibīn |
| 43. | a. | Dāne·i encümle pür olmazdı çarẖuñ dāmeni
|
| b. | Ḫırmeninde luṭfuñuñ olmasa idi ẖūşe-çīn* |
| 44. | a. | Ehl·i fażluñ ḳadri artup bulsa raġbet vaḳtidür |
| b. | Pādişehdür çün fażīlet-perver ü dāniş-güzīn |
| 45. | a. | Heybetüñden baḳamaz ẖurşīd·i ʿālem-
tāba ẖaṣm* |
| b. | Görinür gözine anuñ pençe·i şīr·i ġarīn* |
| 46. | a. | Yüzi ṣuyı ʿālemüñ tīġ·i
cihāngīrüñ durur |
| b. | Nevbahār·ı salṭanat anuñla buldı zīb zīn |
| 47. | a. | Ḫusrevā gülzār·ı medḥüñde Revānī
bendeñüñ |
| b. | Ḫāmesidür tāze gülbün nāmesidür yāsemīn |
| 48. | a. | Ravżadan bu naġmeyi gūş eyleyüp Aḥmed diye |
| b. | Āferīn ey bülbül·i bāġ·ı feṣāḥat āferīn* |
| 49. | a. | Ne‿ola kilkinden görinse tāze maʿnālar anuñ** |
| b. | Eks̲eriyyā ẖār ile olur gül·i ter hem-nişīn* |
| 50. | a. | Micmer·i naẓma ẖaṭ·ı eşʿārı
olmışdur buẖūr* |
| b. | Būy·ı müşk-ālūdıdur iden cihānı ʿanberīn* |
| 51. | a. | Şiʿr efsūniyle rām itmiş perī-peykerleri |
| b. | Gör ne sāḥirlıḳlar eyler şāʿir·i siḥr-āferīn |
| 52. | a. | Midḥatüñ ḳaṣrında şol ṭūṭī durur
ṭabʿum benüm* |
| b. | ki‿aña meh āyīnedür gerdūn ḳafesdür āhenīn |
| 53. | a. | Niçe kim bu sebze·i mīnāda çarẖ·ı lāciverd*
|
| b. | Geh gül·i ter göstere geh nesteren geh yāsemīn* |
| 54. | a. | Gülşen·i ḳadrüñ feleklerden yüce olsun yüce
|
| b. | Ḥaḳ Taʿālā ẕātuñı ḳılsun belālardan emīn |
--16--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN BĀYEZĪD*
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | Ḫalḳa bir ṣanʿat ile ḳılmaḳ içün
ʿarż·ı kemāl |
| b. | Nice naʿl urdı görüñ şīşe·i gerdūna hilāl* |
| 2. | a. | Bezmgāh·ı felek içinde görinen meh·i nev |
| b. | Şuʿle·i şemī durur ki‿egmiş anı bād·ı şemāl |
| 3. | a. | Ya ider şīr·i felek gördügi āhūyı şikār
|
| b. | Kim bu ṣaḥrāda anuñçün görinür şāẖ·ı ġazāl* |
| 4. | a. | ʿĪdgāh içre süvār olmaġa yā hindū·yı
şeb |
| b. | Fīl·i çarẖuñ yine başına urupdur çengāl* |
| 5. | a. | Yā bu dem aldı ele Zühre·i zehrā çengin |
| b. | Tā ki bezm ehli görüp ʿayşa ide istiʿcāl* |
| 6. | a. | Kāsebāz oldı ya bir barmaġı üzre çevürür |
| b. | Felegüñ çīnī·i sebzini ḳamer kāse-mis̲āl |
| 7. | a. | Nice beñzer şafaḳ içinde hilālüñ şekli |
| b. | Sāġar·ı sīme ki‿ola bāde ile mālāmāl |
| 8. | a. | Miṣḳal·i māh·ı nevi beñzedürin Cām·ı
Ceme |
| b. | Ki göñül āyinesinde ḳomadı genc·i melāl* |
| 9. | a. | Ya bu dünyā ḳafesinde görinen sebz felek |
| b. | Bir yeşil ṭūṭīye beñzer kim ola zerrīn-bāl |
| 10. | a. | Ya alupdur ele Ferhād·ı cihān tīşesini |
| b. | BĪ-sütūn·ı felegi eyleye tā kim pāmāl* |
| 11. | a. | Yā muḳallaḳlar urur çarẖ kebūterdür kim |
| b. | Ṭaḳdılar zīnet içün pāyına zerrīn ẖalẖāl |
| 12. | a. | Bahr·i aẖḍarda nedür bu görinen keştī·i zer |
| b. | Seyr·i deryā mı ider yoẖsa şeh·i ferruẖ-fāl* |
| 13. | a. | Çekdi pergāra yine kāġıd·ı çarẖı meh·i
nev |
| b. | Tā bu şiʿri yaza naẓmumda görüp tāze ẖayāl |
| 14. | a. | Şāhid·i ʿīd yine ʿarż idüben ḥüsn ü
cemāl |
| b. | Ṭoladı ḳolını boynına görüp anı hilāl |
| 15. | a. | Rūz·ı ʿīd oldı yine rūze ẖarām oldı ẖarām |
| b. | Vaḳt·i ʿayş oldı ne var bāde ḥalāl olsa ḥalāl* |
| 16. | a. | Āl ile almaġ içün göñlini üftādelerüñ
|
| b. | Yār·ı gül-çihre gibi bāde yine geymiş al |
| 17. | a. | Her kişi aldı ele cām·ı sürūr-encāmı |
| b. | Baña miḥnet ḳadeḥin ṣundı bu devrān fi'l-ḥāl* |
| 18. | a. | Dil·i ġamgīnleri şād eyler imiş çünki
şarāb |
| b. | Sāḳıyā ṣun berü cāmı idelüm defʿ·i melāl* |
| 19. | a. | Yüzüñi bir daẖi görmek ola mı diyü naṣīb
|
| b. | Dāl·i zülfüñle göñül oldı baña ḳurʿa·i fāl* |
| 20. | a. | Devr·i ḥüsnüñde dehānuñ durur ol mīm·i
ḳamer |
| b. | Noḳṭa·i ẖāl ile şol zülf durur cīm·i cemāl* |
| 21. | a. | Ḫaṭṭuñı pāk tırāş eyle ki şeh devrinde
|
| b. | Tīġi islām yüzinde ḳomadı küfr ü ḍalāl |
| 22. | a. | Bāyezīd ibn·i Meḥemmed şeh·i gerdūn-
ʿaẓamet |
| b. | Kim işiginde anuñ bende durur ʿizz ü celāl* |
| 23. | a. | Felegüñ ṭopını altına alur beyża gibi |
| b. | Ṭāyir·i himmeti ne yere ki aça per ü bāl |
| 24. | a. | Perçem·i tuġı ile sāye·i ẖargāhı mıdur
|
| b. | Şāhid·i fetḥ ü ẓafer ruẖlarına zülf ile ẖāl |
| 25. | a. | Sāye·i çetr·i bülendine ḳaçan ire ʿadū |
| b. | Ẕerre·i ẖāk göge çıḳmaġa bulur mı mecāl |
| 26. | a. | Āb·ı luṭfından eger irer ise bir ḳaṭra |
| b. | Yaz u ḳışda bitüre mīve nihāl·i āmāl |
| 27. | a. | Müstaḳil götürü dünyāya ne‿ola ḥükm itse
|
| b. | Çünki ẖurşīd·i cihān-tāba gerek istiḳlāl* |
| 28. | a. | Utanur dest·i saẖāsından anuñ Ḥātem·i Ṭay
|
| b. | Ceng içinde ḳılıcından yacanur Rüstem·i Zāl |
| 29. | a. | Ḫusrevā mevkib·i meymūnuña teˀyīd delīl
|
| b. | Dāyimā rāyet·i manṣūruña hem-rāh iḳbāl |
| 30. | a. | Ḳılıcuñ ʿarşda aṣılduġına dāl durur
|
| b. | Felek üstindeki şāhā görinen şekl·i hilāl |
| 31. | a. | Ḳanda kim aduñ añılsa ḳaçar andan aʿdā |
| b. | Var ise tīrüñ elif şekl·i kemānuñdur dāl |
| 32. | a. | ʿİddet·i cūduñ içündür bu vücūd·ı
zer ü sīm |
| b. | Müddet·i ʿömrüñ içündür bu devām·ı meh ü sāl* |
| 33. | a. | Tāc u taẖtuñ şeref·i ẕāt·ı
şerīfüñdür kim |
| b. | İder iḳbāl ayaġuñ tozına istiḳbāl |
| 34. | a. | Şebnem·i cūduñ ile tāze vü ter bāġ·ı
ümīd |
| b. | Āb·ı luṭfuñla virür mīve nihāl·i āmāl |
| 35. | a. | Ḳaṣruña zīnet içün oldı nücūm·ı
eflāk |
| b. | Ḫusrevā aḳ ḳaranfüller ile niçe sifāl |
| 36. | a. | Ḫaṣm ceng içre saña hīç muḳābil olımaz
|
| b. | Ḳanda kim şīri görürse ḳaçar elbette şaġāl* |
| 37. | a. | Bükülüpdür atuñuñ ayaġı altında ʿadū
|
| b. | Nitekim düşdi kitābetde semend altına dāl |
| 38. | a. | Çignesün leşkerüñüñ atı ayaġı ẖaṣmuñ |
| b. | Yaraşur siflenüñ olursa yeri ṣaff·ı niʿāl* |
| 39. | a. | Mīvesi nuṣrat olup bergi ola fetḥ ü ẓafer |
| b. | Bāġ·ı ceng içre ki nīzeñ dike bir tāze nihāl |
| 40. | a. | Pādişāhā bu Revānī ḳuluña eyle naẓar
|
| b. | Ġam elinden niçe bir ola perīşān-aḥvāl* |
| 41. | a. | Beni aḳrānum içinde bu felek itdi ḥaḳīr |
| b. | Ne revādur ki ẕelīl ola şehā ehl·i kemāl |
| 42. | a. | Şeker-efşānlıġ iderdi ḳalemüm ṭūṭīsi
|
| b. | Ṭabʿum āyīnesine irmese ger jeng·i melāl |
| 43. | a. | Ṭūṭī çoḳdur şekeristān·ı tekellümde
velī |
| b. | Olmaya ancılayın bir daẖi şīrīn-maḳāl |
| 44. | a. | Āferīnler bu benüm naẓm·ı gül-efsūnuma kim
|
| b. | Eyledi sāġar·ı devr·i felegi mālāmāl |
| 45. | a. | Bu ne meydür ki buña kimse dimez hīç ḥarām |
| b. | Bu ne efsūn olur kim bu durur siḥr·i ḥalāl* |
| 46. | a. | Naẓmumuñ şāhidine ḳul ola dünyā ẖalḳı
|
| b. | Sözüme raġbet iderse şeh·i ferẖunde-ẖıṣāl |
| 47. | a. | Güher·i naẓmum ile buldı şeref devr·i felek |
| b. | Ḳadri artar ṣadefüñ ṭolsa içi dürr ü leˀāl |
| 48. | a. | Oldı ser-çeşme·i naẓmuma cihān çün teşne
|
| b. | Lūle·i ẖāmem aḳıtsa ne ʿaceb āb·ı zülāl |
| 49. | a. | ʿAḳl·ı kāmil ne ḳadar kesb·i kemāl eyler ise
|
| b. | Ayaġuñ ṭopraġına eyleyimez ʿarż·ı kemāl |
| 50. | a. | Tā ki bu ḳaṣr·ı zebercedde yana şemʿ·i
nücūm |
| b. | Tā ki ḳandīl aṣa bu günbed·i ẖaḍrāya hilāl |
| 51. | a. | Biñ yaşa devlet ile çarẖ hevādāruñ olup |
| b. | Ḥāfıẓ·ı ẕātuñ ola Ḥażret·i Ḥaḳ celle celāl |
--17--
ḲAṢĪDE*
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Evṣāf·ı ʿīdi ẖalḳa yine ḳılmaġa
beyān |
| b. | Oldı dehān·ı çarẖa bu dem māh·ı nev zebān* |
| 2. | a. | Yā levḥa·i zümürrüde yazıldı rā·yı
çarẖ |
| b. | Yāẖod kenārdan görinür nūn·ı āsumān* |
| 3. | a. | Bu ṭāḳ·ı zer-nigāra ya ḳandīl aṣar hilāl
|
| b. | Kim eyledi şihābı aña çarẖ rīsmān |
| 4. | a. | Ṭūṭī·i çarẖa oldı ya minḳār māh·ı
nev |
| b. | ʿAnḳā·yı ʿīd içün yaẖod olmışdur āşiyān |
| 5. | a. | Bir ejdehā durur görinen çarẖ·ı heft-ser |
| b. | Şimdi hilāl·i ʿīdden açmış durur dehān |
| 6. | a. | Deryā·yı çarẖ içinde yaẖod keştīdür
ḳamer |
| b. | Ki‿açmış havāya ḳarşu hilāl aña bādbān* |
| 7. | a. | Yā bezm·i ʿīd içün ḳadeḥ almış ele felek
|
| b. | Yā rezm·i şāh içün götürür tīġ·i zer-nişān |
| 8. | a. | Sulṭān·ı nāmdār u şehenşāh·ı bī-
bedel |
| b. | Şeh Bāyezīd ẖusrev·i ġāzī·i kāmrān |
| 9. | a. | İster güneş öñüñde bahādırlıḳ eyleye
|
| b. | Ne‿ola şuʿāʿdan ḳosa başına ṭaylasān* |
| 10. | a. | Ḳavs·i ḳuzaḥ degül görinen ẖaṣm·ı
şāh içün |
| b. | Almış felek eline yeşil tozlu bir kemān |
| 11. | a. | Her demde ṣadra geçse ne‿ola tīġī ḥükm ile* |
| b. | Çünkim ʿadūnuñ oldı aña sīnesi nişān |
| 12. | a. | Faṣl·ı ẖazānda ṣanki biter tāze lāleler |
| b. | Tīġüñ ki ẖaṣm çihresine ola ẖūn-feşān |
| 13. | a. | Düşman añarsa ẖışmuñı ṣaḥrāda
çeşmine |
| b. | Sünbülle lāleler görine āteş ü duẖān |
| 14. | a. | Gūyā ki ṣu içinde yatur niçe berg·i gül |
| b. | Tīġüñ yüzinde kim görinür ḳaṭra ḳaṭra ḳan* |
| 15. | a. | Ḳılmaz idi şihābı felek her gice ʿaṣā |
| b. | Ḳadrüñ sarāyına eger olmasa pāsbān* |
| 16. | a. | Devrüñde ẓulm elin uzadan zülf·i yārdur |
| b. | ʿAhdüñde iñleden kişiyi ʿışḳdur nihān |
| 17. | a. | Beñzerdi ola keff·i zer-efşānuña bu dem |
| b. | Ger ṭaş baġırlu olmasa ʿālem içinde kān |
| 18. | a. | Olmış ʿārūs·ı nuṣrat içün
tīġüñ āyine |
| b. | Ne‿ola süm·i senedüñe dirlerse sürmedān |
| 19. | a. | Ordu·yı ḳadrüñ içre şehā ẖar-gehüñ
içün |
| b. | Bu çarẖ·ı pür-sitāredür altunlu sāyebān |
| 20. | a. | Cām·ı Cihānnümā siper·i āhenīnidür
|
| b. | Dirlerse şāha yaraşur ıskender·i zamān* |
| 21. | a. | Ey şehr-yār ʿīd·i ṣafā-baẖşdur
yüzüñ |
| b. | Devrüñde olsa ẖalḳ·ı cihān ne‿ola şād-mān |
| 22. | a. | Çün kīmyā durur naẓaruñ ẖāki zer ḳılur
|
| b. | Ben ẖāke de naẓar ḳıl eyā şāh·ı kāmrān |
| 23. | a. | Eyyām·ı devletüñde cihān ẖalḳı ʿayş
idüp |
| b. | Ben nice faḳr elinden idem dāyimā fiġān |
| 24. | a. | İnşā vü ẖaṭṭ u şiʿr ü muʿammā ne
eylesün |
| b. | Devlet gerek ki irişe kişiye nāgehān* |
| 25. | a. | Taṣdīʿ idem diyü sözini muẖtaṣar ḳılur |
| b. | Aḥvālini Revāni ḳuluñ idemez beyān* |
| 26. | a. | Altunlu şeb-külāh urına nitekim hilāl |
| b. | Niçe ki sebz cāme geye her dem āsumān |
| 27. | a. | Ey pādişāh·ı ʿādil ü ey şāh·ı
kāmgār |
| b. | ʿĀlemde Ḫıżr-veş bulasın ʿömr·i cāvidān |
--18--
ḲAṢĪDE·İ SERV *
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Yine çemende ḳılmaġa bezm·i bahār serv |
| b. | Rindāne bāġ içinde ḳılupdur ḳarār serv* |
| 2. | a. | Bir ẖᾱce·i Ḫoten gibidür lāleden yine |
| b. | Açmış çemende nāfe·i müşk·i Tatār serv* |
| 3. | a. | Tūġın benefşe sancaġını lāleler çeker |
| b. | Olup şükūfe leşkerine şehriyār serv |
| 4. | a. | Başında ṣanmañuz görinen āşiyān durur |
| b. | Taẖt·ı çemende oldı yine tācdār serv |
| 5. | a. | Gördi ki ġonca ḳalʿasını fetḥ ider nesīm |
| b. | Gülzār içinde yapdı zümürrüd ḥiṣār serv |
| 6. | a. | Bülbül çemende ẖuṭbeyi gül şāhına oḳur*
|
| b. | Çün cāmiʿinde gülşenüñ olmış menār serv |
| 7. | a. | ʿArż·ı kerāmet itmek içün sāyeden yine |
| b. | Seccādesini ṣuya ṣalar Ḫıżr-vār serv |
| 8. | a. | Tesbīḥini düşürmese elden ʿaceb degül |
| b. | Ṭaḳındı ṣofīler gibi çün kim vaḳār serv |
| 9. | a. | Ehl·i riyāżet oldı taʿalluḳdan el çeküp |
| b. | Bir gūşeyi idindi bu gün iẖtiyār serv |
| 10. | a. | Ḳazzāz gibi tügmeler aṣmış dükānına |
| b. | Bāzār·ı gülsitānda olup pīşekār serv* |
| 11. | a. | Ṣunmaz çınār gibi elini zamāneye |
| b. | Dünyāya hergiz eylemedi iʿtibār serv |
| 12. | a. | Ḳurdı çemende gül şehine ʿayş ḳılmaġa
|
| b. | Lāle otaġ u çetr·i zümürrüd-nigār serv |
| 13. | a. | Boylu pusenli sebz ḳabālu güzel gibi* |
| b. | Gülzār içinde nāz ile ḳılmış ḳarār serv |
| 14. | a. | Biñ şīve gösterür bir ayaġ üstine ṭurup |
| b. | Olmış çemende yār gibi ʿişvedār serv |
| 15. | a. | Āzādeler içinde ser-āmed olur mıdı |
| b. | Ṭoġruluġ ile bulmasa ger iştihār serv |
| 16. | a. | Bu şiʿr·i dilkeşi görüp aġzı ṣuyı aḳar
|
| b. | Ṣanmañ ki ḳıldı āb·ı revānı kenār serv |
| 17. | a. | Ger dikmeñ olmasaydı senüñ ey nigār serv |
| b. | Bāġ·ı cihānda olmaz idi nāmdār serv |
| 18. | a. | Göñlümde baġlasam ne ʿaceb şekl·i
ḳaddüñi |
| b. | Zīrā ḳabaġa naḳş olur ey gül-ʿiẕār serv |
| 19. | a. | Gel oḳlaruñı sīnede gör ey ḳaşı kemān |
| b. | Cān gülşeninde her biri bir yādigār serv |
| 20. | a. | Bir odlu sīnenüñ güzelüm dūd·ı āhıdur
|
| b. | Bāġ içre ṣanma kim bitürür lālezār serv |
| 21. | a. | Girmezdi gülşenüñ ṣanemā göñline eger |
| b. | Dāyim boyuñla eylemese iftiẖār serv |
| 22. | a. | Bir baġrı başlu yüregi derdlü ġarībdür |
| b. | Senden revā degül ki bula inkisār serv |
| 23. | a. | Gül ʿārıżını zīnet ider yāra
öykünüp |
| b. | Eyler çemende perçemini tārmār serv |
| 24. | a. | Ḳadr ile başı göklere irerse ṭañ degül |
| b. | Çün oldı bende·i şeh·i Cem-iḳtidār serv |
| 25. | a. | Şāh·ı bülend-mertebe Sulṭān Selīm kim |
| b. | Eyler livā·yı ḳadri ile iftiẖār serv* |
| 26. | a. | Dil-şād u ẖurrem olmasa ʿahdüñde ẖusrevā
|
| b. | İñlerdi ṭūṭī gibi ṭurup zār zār serv |
| 27. | a. | Gül-geşt·i bāġ u gülşen ide diyü şehriyār
|
| b. | Ṭurur ayaġı üstine leyl ü nehār serv |
| 28. | a. | Ḥayretdedür çemende ṭurup başını ṣalar |
| b. | Luṭfuñ yelinden oldı meger şermsār serv |
| 29. | a. | Nīzeñ ucında düşmanuñuñ başını
gören |
| b. | Ṣanur çemende oldı bu dem mīvedār serv |
| 30. | a. | Görindi istiḳāmeti ʿahdüñde ẖusrevā |
| b. | Ṭoġruluġ ile bulsa ne var iʿtibār serv |
| 31. | a. | Yaşıl firengīler geyüp içine ṭaşına |
| b. | İdindi devletüñde şiʿār u dis̲ār serv |
| 32. | a. | Ger müntehā·yı himmetüñe itse intisāb |
| b. | Gülşen içinde Sidreden eylerdi ʿār serv |
| 33. | a. | Ḫaṣmuñla ceng ḳılmaġ içün sāyeden yine
|
| b. | Aldı eline nīze·i kīne-güẕār serv |
| 34. | a. | Eyler devām·ı baẖt·ı bülendüñ
duʿāsını |
| b. | Yüzini göklere ṭutuban āşikār serv |
| 35. | a. | Çün ẕihn·i müstaḳīm ile ṭabʿ·ı
laṭīfi var |
| b. | Şāʿir gibi bulursa ne‿ola iştihār serv |
| 36. | a. | Bāġı müşerref eyleyesün diyü nāgehān |
| b. | Yollar gözetdügi budur ey kāmgār serv |
| 37. | a. | Neşv ü nemā·yı himmetüñ irişmese eger |
| b. | Olmaz idi çemende bülend-iḳtidār serv |
| 38. | a. | Şāhā Revāni naẓmı ne ẖoş gülsitān olur
|
| b. | Kim ẖaṭṭı sebze her elifi yādigār serv |
| 39. | a. | Her beyti şiʿrümüñ nice mevzūn nigārdur |
| b. | Kim baş ḳodı ayaġına bī-iẖtiyār serv |
| 40. | a. | Görse redīf·i naẓmum ile ẖaṭṭ·ı
şiʿrümi |
| b. | Zīnet içün getürmez idi sebzezār serv |
| 41. | a. | Her beyt·i bu ḳaṣīde redīf ile ẖusrevā |
| b. | Bir ẖānedür içi ṭolu naḳş u nigār·ı serv |
| 42. | a. | Bu şiʿr·i bī-ḳuṣūr meger bāġ·ı ẖulddur |
| b. | Kim anda ḥūrīler gibi ṭutmış ḳaṭār serv |
| 43. | a. | Āb·ı Ḥayāt olmasa bu naẓm·ı ābdār |
| b. | Ṭurmaz idi kenārın alup Ḫıżr-vār serv |
| 44. | a. | Bir serv yoḳ ki buncalayın ser-firāz ola |
| b. | Gerçi zamānede bulınur ṣad hezār serv |
| 45. | a. | Olur bu naẓm·ı tāze ile her kenār gül |
| b. | Ṭolar bu şiʿr·i dilkeş ile her diyār serv |
| 46. | a. | Mecmūʿa·i zamāneyi tezyīn itmege |
| b. | Yazmadı kimse buncalayın yādigār serv |
| 47. | a. | Niçe ki ṣu kenārını seyr eyleyüp müdām |
| b. | Ola ʿarūs·ı gülşene āyīnedār serv |
| 48. | a. | Niçe ki ġonca şāhidi gülgūn ḳabā geyüp
|
| b. | Şebnem güherlerin idine gūşvār serv |
| 49. | a. | Eyyām·ı devletüñde güzellerle ẖusrevā |
| b. | Gülzār·ı bezmüñ içi ṭola bī-şümār serv* |
--19--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM ḪĀN *
mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün
| 1. | a. | Sepīde-dem yine üstād·ı ḳudret·i Bārī |
| b. | Çemen cerīdesine yazdı ẖaṭṭ·ı jenġārī* |
| 2. | a. | ʿAceb bu ḳavs·i ḳuzaḥ mı ya şemse·i gül
içün |
| b. | Eline aldı felek nakş-bendi pergārı* |
| 3. | a. | Turuncasın yine gülgūnī itdi ġoncalaruñ* |
| b. | Nesīm eyledi tezyīn nuḳūş·ı gülzārı |
| 4. | a. | Ḫıyāmdur ki ḳurıldı çemende ʿişret içün
|
| b. | Bu dem şükūfe ki zeyn eylemişdür eşcārı |
| 5. | a. | Didi çemende gören nā-şüküfte ġoncaları |
| b. | Dökildi şīşe·i sebze şarāb·ı gül-nārī |
| 6. | a. | Gülüñ piyālesini gülsitānda zer-ger·i bād |
| b. | Ne ẖūb ṣanʿat ile eylemiş ḳalemkārī |
| 7. | a. | Şarāba tevbe idenler yine peşīmāndur |
| b. | Çü bezm·i gülşene geldi güzellerüñ varı |
| 8. | a. | Ḳaçan olur bu ki gül vara meclis·i yāra |
| b. | Olur mı maḥremi şāhuñ ḥarīf·i bāzārī |
| 9. | a. | Çemende mest bulup ḳoltuġına girmez idi |
| b. | Nesīm nergisüñ olmasa ger hevādārı |
| 10. | a. | Çalup çaġırmaġa raʿd·i bülend-āvāze
|
| b. | Sipihr çengine ṭaḳmış gümişden evtārı* |
| 11. | a. | Meger ki mülk·i Ḫoten tāciri durur lāle |
| b. | Ki ṣardı ḳırmızı vālāya misk·i Tātārı |
| 12. | a. | Dehān·ı ġoncada şebnem mi çın seḥer görinen
|
| b. | Ya ṭūṭī ḥabb·ı nebāta uzatdı minḳārı |
| 13. | a. | Gül·i sepīd eger olmasaydı Āl·i Resūl |
| b. | Yeşil ʿalāmet ile olmaz idi destārı |
| 14. | a. | Çiçekler ile behişt oldı būstān ṣaḥnı |
| b. | Ki Selsebīle ẖacālet virüpdür enhārı |
| 15. | a. | Çemen ki cennete dönmişdür ey nesīm·i şemāl
|
| b. | Unutma anda varınca bu ben günehkārı |
| 16. | a. | Terāne başladı cūlar ṣabā girüp raḳṣa |
| b. | Benefşe çenge daẖi ṭaḳmamışdı evtārı |
| 17. | a. | Seḥerde gel berü gūş eyle Manṭıḳu'ṭ-Ṭayrı
|
| b. | Şükūfedür bu diyāruñ çü Şeyẖ ʿAṭṭārı |
| 18. | a. | Bu şiʿr·i dilkeşi bu naẓm·ı dil-peẕīri
görüp |
| b. | Zebān·ı ḥāl ile bülbül oḳurdı eşʿārı |
| 19. | a. | Şarāb·ı nāb ile gül gül gören ruẖ·ı
yārı* |
| b. | Müzeyyen itdi ṣanur lāleler semenzārı* |
| 20. | a. | Bahār günleridür ruẖlaruñı seyr idelüm |
| b. | Teferrüc itmelü olmış begüm bu gülzārı* |
| 21. | a. | Biri birine urur sünbül ile lāleleri |
| b. | Ṣabā çemende görelden bu zülf ü ruẖsārı* |
| 22. | a. | Ḳarār u ṣabrumı bi'llāh ṣormañuz benden |
| b. | Aṣıldı boynına yāruñ çü zülfi ṭūmārı |
| 23. | a. | Egerçi ḳaşlarınuñ ġālib olmasa raḥmi |
| b. | Alur mı idi ḳucaġa ol iki bīmārı |
| 24. | a. | Cihānda bir deliḳanlu olur mı ancılayın |
| b. | Ögerseñ ey göñül ög ol leb·i şeker-bārı |
| 25. | a. | Revā mı fitneye bāʿis̲ ola bu kāküller |
| b. | Getürme ṣūrete daẖi şol iki ṭarrārı |
| 26. | a. | Medār·ı ʿadl durur āsitān·ı şāh·ı
cihān |
| b. | Ḳo ẓulmi ki‿añmayalar anda sen cefākārı |
| 27. | a. | Bülend-mertebe Sulṭān Selīm ol şeh kim |
| b. | İrürdi baḥre ẖacālet kef·i güher-bārı* |
| 28. | a. | Ṣabāḥ zergeri altunlamazdı ẖurşīdi |
| b. | Sarāy·ı rifʿatüñüñ olmasaydı mismārı* |
| 29. | a. | ʿAceb mi perde·i al aṣsa ḳapusında şafaḳ |
| b. | Çü irdi göklere ḳadri sarāyı dīvārı* |
| 30. | a. | Ḫarāb olmaya hergiz esāsı salṭanatuñ |
| b. | Müdām rāy·ı şerīfi olursa miʿmārı* |
| 31. | a. | Müsaẖẖar eyledi dünyāyı şemse·i tīġi
|
| b. | Niteki ṭutdı güneş bu sipihr·i devvārı |
| 32. | a. | Çerisi gözcisi gündür ḳaravulı encüm |
| b. | Öñince māh durur gice meşʿaledārı* |
| 33. | a. | Eline tīġin alup çarẖacı gibi ẖurşīd |
| b. | Diler öñinde ide ẖaṣmı ile peykārı |
| 34. | a. | Vaḳārına ḳaçan olur ki öyküne kühsār |
| b. | Cihānda her kişinüñ bellüdür çü mıḳdārı |
| 35. | a. | Bahār·ı ʿizzet ile būstān·ı rifʿatde |
| b. | Nihāl·i ḳadrinüñ olmış kevākib ezhārı |
| 36. | a. | Eyā sipihr·i saʿādet sen ol güneşsin kim |
| b. | Şuʿāʿ·ı himmet ile laʿl idersin aḥcārı |
| 37. | a. | Günāhın isteyü ṭaḳmazdı boynına kefenin |
| b. | Felek kapuña seḥer gelmeseydi yalvarı |
| 38. | a. | Güni münevver iden pertev·i żamīrüñdür |
| b. | Çerāġ rūşen ider nitekim şeb·i tārı |
| 39. | a. | ʿUḳūl vaṣf·ı cemīlüñi itmede ʿāciz
|
| b. | Medāyiḥüñde ṭaġıtsam ʿaceb mi efkārı |
| 40. | a. | Sarāy·ı vaṣfuñı açdum bu gün
temāşāya |
| b. | Ki naḳş·ı dilkeş ile ṭolu çarẖ dīvārı |
| 4l. | a. | Görindi ẖalvet·i fikrümde māh-rūlar kim |
| b. | Cihānı rūşen ider yüzlerinüñ envārı |
| 42. | a. | Götürdiler ara yerden ḥicābı bī-minnet |
| b. | Şular ki kimseye ʿarż itmemişdi dīdārı |
| 43. | a. | Ne pādişāh güzeller ne ẖūb dilberler |
| b. | Ki ḳul idindiler anlar ḳulūb·ı aḥrārı |
| 44. | a. | ʿAceb mi geçse anuñ her biri gümiş taẖta |
| b. | Ki ẖusrevāne durur cümlesinüñ eṭvārı |
| 45. | a. | Revāni bendesine ol şeh·i hüner-perver |
| b. | Naẓar ḳılursa aña devleti ider yārī* |
| 46. | a. | Bilür çü bendesi ḥālini şāh·ı nükte-
şinās |
| b. | Uzatma ʿizz·i ḥużūrında hīç güftārı |
| 47. | a. | ʿArūs·ı medḥine çekdi sarāy·ı
naẓmında |
| b. | Sevād·ı perde·i müşkīn ẖuṭūṭ·ı eşʿārı |
| 48. | a. | Ya ẖalḳa arż·ı cemāl itmege ṭonanmışdur
|
| b. | Siyāh cāmeler ile maʿānī ebkārı* |
| 49. | a. | Zamāne şāhidi ẖalḳa güzellenürse ne‿ola |
| b. | Ṭaḳındı gūşına çünkim bu dürr·i şehvārı |
| 50. | a. | Degül ḳaṣīde bu bir deste tāze güldür kim |
| b. | Muʿaṭṭar eyleye bezm·i şeh·i cihāndārı* |
| 51. | a. | Niçe ki bād·ı ṣabā aça ġonca
ṣandūḳın |
| b. | Kitāb·ı gülden oḳuya hezār edvārı* |
| 52. | a. | Murāduñ üzre felekler şehā olup sāyir |
| b. | Yazıla ṣafḥa·i dünyāya devlet ās̲ārı |
--20--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM *
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | ımtiḥān eylemese ġurre·i ʿīdi şevvāl |
| b. | Barmaġın urmaz idi cebhe·i gerdūna hilāl* |
| 2. | a. | Gögsine naʿl kesüpdür yine abdāl·ı felek |
| b. | Ki şafaḳ ḳanı ile dāmenidür mālāmāl |
| 3. | a. | Meh·i nev mi bu ʿaceb ẖalḳı ya cerr itmek içün |
| b. | Keçkülin yanına aṣmış felek olmış abdāl |
| 4. | a. | ʿAnberīn mūy ile Leylāya dönüpdür şeb·i
ʿīd |
| b. | Ki felek olmış aña nāḳa·i zerrīn-ẖalẖāl |
| 5. | a. | Ṣanasın saṭḥ·ı felek ṣaḥn·ı muṣallādur
kim* |
| b. | Māh·ı nev anda düşüpdür yine miḥrāb-mis̲āl* |
| 6. | a. | Meh·i nev ʿīd selāmın getürür ẖalḳa meger
|
| b. | Kim iderler dil ü cān ile aña istiḳbāl* |
| 7. | a. | Nāy·ı zerrīn ile engüşt-nümā oldı felek* |
| b. | Meclis·i şāh·ı cihānda olalıdan ḳavvāl* |
| 8. | a. | Cāmiʿ·i mülk·i cihān yaʿnī ki Sulṭān
Selīm |
| b. | Sāye·i Ḥażret·i Ḥaḳ ẓıll·i Ḫudā·yı Müteʿāl |
| 9. | a. | Cāme·i ḳadrine ẖurşīddür altun tügme |
| b. | Māh·ı nev ʿizzeti destārına bir sīm ẖılāl* |
| 10. | a. | Bir yeşil ṭūṭī durur ḳaṣr·ı refīʿinde
felek |
| b. | Kim anuñ gerdeninüñ ṭavḳı durur şekl·i hilāl |
| 11. | a. | Gün gibi ẖalḳa hemān işi zer-efşānlıḳdur
|
| b. | Kūhlar vezn·i ʿaṭāsında anuñ bir mis̲ḳāl |
| 12. | a. | Bunca eşkāl ile yaḳmazdı ḳamer şemʿin eger |
| b. | Ḳaṣr·ı ḳadrinde felek olmasa fānūs·ı ẖayāl |
| 13. | a. | Muntaẓır olsa ne var rāy·ı şerīfine ʿuḳūl
|
| b. | Sebaḳı çünki muʿallimden alurmış eṭfāl |
| 14. | a. | Ḫusrevā göklere irişdi livā·yı ḳadrüñ
|
| b. | Māh·ı nev aña ʿalem oldı şafaḳ bayraḳ·ı al |
| 15. | a. | Devlete irmez idi beklemese işigüñi |
| b. | Ḳapuña irmese maḳbūl m'olurdı iḳbāl |
| 16. | a. | Cūdına sīm ile zer ẖāk ile yeksān görinür |
| b. | Gencler devr·i saẖāsında olupdur pāmāl |
| 17. | a. | Dil·i ġamgīnleri müşkīn nefesi şād eyler* |
| b. | Gülsitānda nitekim güller açar bād·ı şemāl |
| 18. | a. | ʿĀlemi tīġ·i cihāngīr ile çün fetḥ
itdüñ |
| b. | Yaraşur saña güneş ide bu gün istiḳbāl* |
| 19. | a. | Şāhlar olsa piyāde atuñ öñince ne‿ola |
| b. | Çün bu gün sümm·i semendüñ izidür devlete dāl |
| 20. | a. | Midḥatüñde ne‿ola bu maṭlaʿı yād itse
göñül |
| b. | Günidür ʿālemi zeyn eylese ẖurşīd·i maḳāl |
| 21. | a. | Ey hilāl eyleme ebrū·yı nigār ile cidāl |
| b. | Ṭırnaġın kesse olur niçe senüñ gibi hilāl* |
| 22. | a. | Fitne·i devr·i ḳamer olmasa bu ġurre·i ʿīd |
| b. | Bāde·i nāb ile ḳılmazdı cihān ẖalḳına āl* |
| 23. | a. | Vāʿiẓā ben mey ü maḥbūbı nice terk ideyin
|
| b. | Birisi rāḥat·ı cāndur birisi defʿ·i melāl |
| 24. | a. | ʿĪdümüz ʿīd idi görsek yüzini
sāḳīnüñ |
| b. | Devlet el virse bulurdum ayaġ öpmege mecāl* |
| 25. | a. | ʿĪdde mey yerine ḳanum içer ẖūnī
gözüñ |
| b. | Var ise bir gibi yanında ḥarām ile ḥalāl |
| 26. | a. | Ne cemāl ola bu kim sende kemālin bulmış |
| b. | Ḫūb olur bir yere cemī olsa kemāl ile cemāl |
| 27. | a. | Öldürür ʿāşıḳını hīç göze
göstermez |
| b. | Görmedüm ġamzelerüñ gibi hele bir ḳattāl* |
| 28. | a. | Pādişāhum güzelüm devlet·i ḥüsnüñde bu
gün |
| b. | Lāyıḳ oldur kim ola bendeñ olanlar ẖoş-ḥāl |
| 29. | a. | Ne içün sen yıḳasın ẓulm ile bu göñlüm evin
|
| b. | ʿAdl ide memlekete pādişeh·i nīk-ẖıṣāl |
| 30. | a. | Ḫusrevā ḳapuñ olup merciʿ·i erbāb·ı
hüner |
| b. | Yüz sürerler ayaġuñ ṭopraġına ehl·i kemāl |
| 31. | a. | Şāhid·i naẓma güzeller daẖi ʿāşıḳ
oldı |
| b. | Noḳṭa·i şiʿr·i Revānī vireli zīnet·i ẖāl |
| 32. | a. | Sözlerüm ṭūṭī gibi varsa sarāyuña ne‿ola |
| b. | Naẓmum evrāḳı olupdur aña çünkim per ü bāl |
| 33. | a. | Naẓmumuñ şāhidine ḳul ola dünyā ẖalḳı
|
| b. | Naẓar eylerse aña pādişeh·i ferruẖ-fāl |
| 34. | a. | Niçe kim yaḳa ḳanādīli kevākib giceler |
| b. | Niçe kim zeyn ide ʿīd ayı cihānı her sāl |
| 35. | a. | Gündüzüñ ʿīd giceñ Ḳadr ola dünyāda
senüñ |
| b. | Saña her yerde muʿīn ola Ḫudā·yı Müteʿāl* |
--21--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM ḪĀN*
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Ḳaldurdı çün livā·yı zer-endūdı āfitāb
|
| b. | Düşdi sitāre leşkeri içine ıżṭırāb* |
| 2. | a. | Hindū·yı şeb bıraḳdı muraṣṣaʿ
ḳabāsını* |
| b. | Çün tīġ·i zer-nişānın ele aldı āfitāb |
| 3. | a. | Bu lāciverdī ḳalʿa ḳapusın ḳılıçlayup |
| b. | Yüñler ṣoḳındı başına mihr·i cihāntāb |
| 4. | a. | Zerrīn kürsī ḳondı şehenşāh·ı Rūm
içün |
| b. | Ḳurıldı çün bu ẖayme·i şeş-mīẖ ü nüh-ṭınāb* |
| 5. | a. | Laʿl ile zeyn olalı bu āhenīn ḳafes |
| b. | Şol ābgūn ṣadefde görinmez dür·i ẖoş-āb |
| 6. | a. | Şehbāz·ı mihri aldı ele bāzdār·ı ṣubḥ
|
| b. | Gördügi gibi uçdı yerinden şeb·i ġurāb |
| 7. | a. | Bir bir sitāre kebkini ṣayd eylese ne var |
| b. | Çün zeng·i zerdür aña güneş çarẖdur ʿuḳāb |
| 8. | a. | Aġzından od ṣaçardı seḥer ejdehā·yı Rūm
|
| b. | Hind ehli eylese ne ʿaceb andan ictināb* |
| 9. | a. | El-ḥaḳ ẖarāc·ı Rūm deger zerger·i
ṣabāḥ |
| b. | Bu ẖātem·i zebercede ṭaḳduġı laʿl·i nāb |
| 10. | a. | Gülgūnī destmāline bu bāġbān·ı çarẖ
|
| b. | Ṭoldurdı aḳ gülleri deñşürdi bī-ḥisāb * |
| 11. | a. | Altun kilindiri güneşüñ ṭāḳ·ı çarẖdan
|
| b. | Düşdi döküldi bezm·i cihānda şarāb·ı nāb |
| 12. | a. | Germ oldı cām·ı mihri ele aluban seḥer |
| b. | Gözine geldi bu felegüñ bir ḳadeḥ şarāb |
| 13. | a. | Meşşāṭa-vār āyinesine cilā virüp |
| b. | Aldı eline şāne·i zerrīni āfitāb* |
| 14. | a. | Bu ẕerreler degül görinen nev-ʿarūs·ı dehr |
| b. | Ṣaçar yüzine şīşe·i ẖurşīd ile gülāb* |
| 15. | a. | Zerrīn ḳoṭas ṭaḳdı güneş ẖıng·i
çarẖa kim |
| b. | Ola süvār ḳadr·i şeh·i mālikü'r-riḳāb |
| 16. | a. | Şāh·ı bülend-mertebe Sulṭān Selīm kim |
| b. | Oldur sitāre-mevkib ü oldur felek-cenāb* |
| 17. | a. | Altun ḳalemle vaṣf·ı cemīlin yazar güneş |
| b. | Oldı seḥer anuñçün aña ṣafḥa·i kitāb |
| 18. | a. | Genc·i żamīri ṭopṭoludur gevher·i hüner |
| b. | Gerdūn·ı fikretinde ṭoġar aẖter·i ṣavāb |
| 19. | a. | ʿİzzet ʿaceb mi dergehüñe itse ilticā |
| b. | Ḳapuñda oldı devlete ey şāh fetḥ·i bāb* |
| 20. | a. | Ṣaff·ı ʿadūyı ṭaʿne·i nīzeñ durur
bozan |
| b. | İblīs leşkerin nitekim ṭaġıdur şihāb |
| 21. | a. | Ḳadr ile başı göklere irişe gün gibi |
| b. | Her kim ki āsitānuña eylerse intisāb |
| 22. | a. | Ḫaṣmuñ olursa pīl-ten ü şīr-dil daẖi |
| b. | Şol mār·ı nīzeñ ider anı ṭuʿme·i kilāb |
| 23. | a. | Ordu·yı ḳadrüñ içre felek ẖaymedür aña
|
| b. | Miḥver sütūn u müddet·i gītī durur ṭınāb |
| 24. | a. | Ḫūn·ı ʿadūda ġarḳ gören naʿl·i
esbüñi |
| b. | Ebrū·yı nev-ʿarūs·ı ẓaferde ṣanur ẖıżāb |
| 25. | a. | Rūy·ı cihān-güşāñ ile maʿmūr
mülk·i dīn |
| b. | Küfrüñ diyārı tīġüñ ile dāyimā ẖarāb* |
| 26. | a. | Her demde tāze olsa ne var būstān·ı fetḥ* |
| b. | Āb·ı revān tīġi durur başlar ḥabāb |
| 27. | a. | Ḳaṣruñ yanında şekl·i felek heyˀet·i Zuḥal
|
| b. | Ṣan beyt·i ʿankebūta ṭolaşmış durur zübāb |
| 28. | a. | Devrüñde nāle idici yoḳdur meger ki raʿd |
| b. | ʿAhdüñde ḳalmadı gözi yaşlu meger seḥāb |
| 29. | a. | Cūduñla ẖalḳa şol ḳadar oldı naṣīb māl
|
| b. | Kim her gedā cihānda şehā oldı ẕū-niṣāb* |
| 30. | a. | Dāyim ẖayāl·i devletüñ eyler bu çarẖ·ı
pīr |
| b. | Merġūb olur cihānda belī ʿālem·i şebāb |
| 31. | a. | Her bir ẖarābeyi arasañ ṭolu genc·i zer |
| b. | Yer yoḳ ḳi devletüñde aña diyevüz ẖarāb* |
| 32. | a. | Sācid ḳapuñda çarẖ·ı kühen baẖt·ı nev
müdām* |
| b. | Sürer yüzini Kaʿbe işigüñe şeyẖ ü şāb* |
| 33. | a. | Aṣḥāb·ı fażla ẕāt·ı şerīfüñ
durur meˀāl |
| b. | Erbāb·ı dānişe işigüñ merciʿ ü meˀāb |
| 34. | a. | İtdi maʿānī lafẓ·ı bedīʿüñle
iḳtirān |
| b. | Ḳıldı meʿālī cāh·ı refīʿüñle iḳtirāb |
| 35. | a. | Mecmūʿa·i zamānede bu şiʿri yazmaġa* |
| b. | Bezmüñde düzdi mısṭarı ḳānūn ile rebāb |
| 36. | a. | Vaḳt oldı ʿayşa ṣun berü sāḳī
şarāb·ı nāb |
| b. | Çengüñ ṣadāsına ḳulaḳ urmış yine ḥabāb |
| 37. | a. | Hecrüñde māh ile felege eylesem naẓar |
| b. | Başumda ṣanuram ki döner seng·i āsiyāb |
| 38. | a. | Kūyuñ içinde baña ʿıḳāb itmesün
raḳīb |
| b. | Cennetde çünki olmaz imiş kimseye ʿaẕāb* |
| 39. | a. | Şevḳ·ı lebüñ durur dili güstāẖ eyleyen |
| b. | Olur şarāb içme ile kişi bī-ḥicāb |
| 40. | a. | Ol şehsüvāruñ ayaġın öpmege yoḳ mecāl
|
| b. | Ola meger ki ḥalḳa·i dīdem aña rikāb |
| 41. | a. | Cevr ile yıḳma göñlümi ey pādişāh·ı
ḥüsn |
| b. | Begler çü kendü memleketin eylemez ẖarāb* |
| 42. | a. | Gūş ur Revāni bendeñüñ ey şeh kelāmına
|
| b. | Kim silk·i naẓma dizdi niçe lüˀlüˀ·i ẖoş-āb |
| 43. | a. | Rengīn sözüme eyler iseñ ne‿ola iʿtibār |
| b. | Şehler ḳatında çünki bulur ḳadri laʿl·i nāb |
| 44. | a. | Bu nev-ʿarūs·ı naẓma ne var perde olsa ẖaṭ |
| b. | Ġāyet güzel olan urınur yüzine niḳāb |
| 45. | a. | Şehr içi Mıṣra döndi sözüm ḳandi ile kim |
| b. | Şekker-fürūş olanlara irişdi ıżṭırāb |
| 46. | a. | Nice ki bu ḥiṣārı ḳılıc ile fetḥ idüp |
| b. | Ḳalḳan ile üleşdüre altunı āfitāb |
| 47. | a. | Tīġ·i cihān-güşāña muṭīʿ ola
āsumān |
| b. | Gün gibi ḥaşra dek olasın şāh·ı kāmyāb |
--22--
ḲAṢĪDE*
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Nevbahār ile ʿarūs·ı bāġdur zībā yine* |
| b. | Pīr iken tāze cuvān olmış durur dünyā yine* |
| 2. | a. | Ḥażret·i Mūsā durur gūyā ki ebr·i nevbahār
|
| b. | Kim şuʿāʿ·ı berḳı gösterdi Yed·i Beyżā yine* |
| 3. | a. | Ṣaḥn·ı gülşen āsumān olmış ḳızıl
gül āfitāb |
| b. | Ġoncanuñ her biridür bir günbed·i ẖaḍrā yine* |
| 4. | a. | Ġonca Meryem gibi olmışdur çemende ḥāmile |
| b. | Ẓāhir olmışdur ṣabādan nefḥa·i ʿĪsā yine |
| 5. | a. | Ḫāne·i naḳḳāş·ı çīn olmış bu
demde būstān |
| b. | Ki‿anda rengīn şemseler yazmış gül·i ḥamrā yine |
| 6. | a. | Bir yeşil aṭlas durur bāzār·ı ṣaḥrāda çemen
|
| b. | Nergis olmışdur anuñ üstinde zer tamġa yine |
| 7. | a. | Lāleler içinde servi gördügümce ṣanuram |
| b. | Bir güzel urmış durur ayaġına ḥınnā yine |
| 8. | a. | Bezm·i gülde nergisüñ şemʿin ṣaḳınup
bāddan |
| b. | Ṭutdı fānūsına lāle ḳırmızı vālā yine |
| 9. | a. | BĪ-nevālarla ʿaceb hengāmedür ṣaḥn·ı
çemen |
| b. | Kim ġazel-ẖᾱn olmış anda bülbül·i gūyā yine |
| 10. | a. | Lāle bir barmaġı üstine çevürür kāsesin |
| b. | Düblegin almış eline nergis·i şehlā yine* |
| 11. | a. | Seyr·i gülşende seḥer açıldı gördüm gül
gibi |
| b. | Bāġ·ı ṭabʿumdan benüm bu maṭlaʿ·ı ġarrā yine |
| 12. | a. | Lāle-ruẖlarla müzeyyen oldı çün ṣaḥrā yine
|
| b. | Odlara yansa gerekdür bu dil·i şeydā yine* |
| 13. | a. | Mevsim·i ʿayş u ṭarabdur irdi çünkim nevbahār
|
| b. | ʿAyşa meyl itse ʿaceb mi her semen-sīmā yine |
| 14. | a. | Bulalı gül yüzlülerle bezm·i gülşen zīb ü fer
|
| b. | Raḳṣa girmişdür feraḥdan sāġar·ı ṣahbā yine* |
| 15. | a. | Ḫāṭırum ṣordı benüm luṭf itdi ol ʿĪsā-
nefes |
| b. | Ölmiş iken eyledi ben ẖastasın iḥyā yine |
| 16. | a. | Şevḳ·ı ruẖsārıyle göñlüm ẖānesine
od ḳodı |
| b. | Ḳılmaġa ṣabrum metāʿını bu dem yaġma yine |
| 17. | a. | ʿĀrıżında ṣuya ṣalup Ḫıżr-veş
seccādesin |
| b. | Gösterür ẖalḳa kerāmet zülf·i ʿanbersā yine* |
| 18. | a. | Nāme·i ḥüsnüñ berāt·ı
pādişāhīdür meger |
| b. | Ḥalḳa ḥalḳa kākülüñ olmış durur ṭuġrā yine* |
| 19. | a. | Pādişāh·ı rubʿ·ı meskūn Ḥażret·i
Sulṭān Selīm |
| b. | Ki‿işiginde bende olmış Ḫusrev ü Dārā yine |
| 20. | a. | Ḫusrevā luṭfuñ nesīminüñ bu dem
inʿāmıdur |
| b. | Ki‿egnine gül şāhı almış cāme·i dībā yine* |
| 21. | a. | ʿAdlüñ uma gelmese ey serv·i bāġ·ı salṭanat
|
| b. | Başına od yaḳmaz idi nergis·i raʿnā yine |
| 22. | a. | Ḳadrüñ ordusında çetr·i ʿanberīndür
āsumān |
| b. | Kim aña bir şemsedür şems·i cihān-ārā yine |
| 23. | a. | Bezmüñ içinde ḳamer defdür aña pullar nücūm
|
| b. | Çengī olmış meclisüñde Zühre·i zehrā yine |
| 24. | a. | Devr·i ʿadlüñde kimesne aġlamaz illā ḳadeḥ
|
| b. | Devletüñde iñlemez kimse meger şeştā yine |
| 25. | a. | Ḫalḳa dirhem dirhem ey şeh ṣatmaġ içün kendüyi
|
| b. | Öykünürmiş ẖāk·i pāña ʿanber·i sārā yine* |
| 26. | a. | Ḳadrüñüñ gördi livāsın göklere
irişdügin |
| b. | Ol sebebden aña baş egmiş durur Ṭūbā yine* |
| 27. | a. | Ṭoldı çün ḥūrī-liḳālarla sarāyuñ
ṣuffası |
| b. | Bezmüñe dirsem ʿaceb mi Cennetü'l-Meˀvā yine* |
| 28. | a. | Çarẖdur ḳadrüñ sarāyı içre bir ṭop āyine
|
| b. | Ḥalḳa·i bāb·ı refīʿüñ ġurre·i ġarrā yine* |
| 29. | a. | Ḫavfden düşman ṣanur ṣoḥbetde nāyı mārdur
|
| b. | Çeng bezmüñde görinür ẖaṣma ejderhā yine |
| 30. | a. | Devletüñde ẖusrevā bu naẓm·ı gevher-
rīzüme |
| b. | Boynı baġlu ḳul olupdur lüˀlüˀ·i leˀlā yine |
| 31. | a. | Ben senüñ ol bendeñem kim ẖāmem ucından
benüm |
| b. | Zīb ü zīnet buldı şimdi şiʿr ile inşā yine* |
| 32. | a. | ʿĀleme dürler ṣaçar ẖāmem bu dem
ġavvāṣ olup |
| b. | Baḥr·i ṭabʿumdur ki cūş itmiş durur deryā yine |
| 33. | a. | Rişte·i naẓma Revānī dizdi medḥüñle dürer
|
| b. | Ṣayrafī olmış durur bu ṭabʿ·ı gevher-zā yine * |
| 34. | a. | Nice kim ṣaḥn·ı çemen ola bahār ile laṭīf |
| b. | Nice kim güller aça bu sebze·i mīnā yine * |
| 35. | a. | Salṭanat gülzārınuñ serv·i çemen-
ārāsısın |
| b. | Gülşen·i devlet ola dāyim saña meˀvā yine* |
--23--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM ḪĀN *
mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün
| 1. | a. | Bi-ḥamdi'llāhi ve'l-minne ki irüp fażl·ı
Raḥmānī |
| b. | Vücūd·ı şāh ile oldı müzeyyen taẖt·ı ʿOs̲mānī |
| 2. | a. | Ne taẖt olur bu ki aña felekler oldılar pāye* |
| b. | Serīr·i salṭanat şermende ḳıldı ṭāḳ·ı Keyvānı* |
| 3. | a. | Müẕehheb-girde bālişdür güneş ol taẖt·ı
aʿlāda |
| b. | ʿAceb mi yanına alursa anı Rūm sulṭānı* |
| 4. | a. | Sipihr·i salṭanat Sulṭān Selīm ol şāh·ı
ʿādil kim |
| b. | Rikābı māh·ı nev olup felek olmışdı yekrānı |
| 5. | a. | Ḳılıcı şemse·i ẖurşīd·i ʿālemtāba
beñzer kim |
| b. | Cihān ẓulmānī olmışken anuñla oldı nūrānī |
| 6. | a. | ʿAceb mi salṭanat ṭopı güneş gibi göge aġsa |
| b. | Yeñi başdan yine tīġi eline aldı çevgānı |
| 7. | a. | Fesād u fitne Yeˀcūcına seddür āhenīn tīġi
|
| b. | Anuñ ẕāt·ı şerīfidür bu gün ıskender·i s̲ānī* |
| 8. | a. | Güneş altun ḳalemlerle yazar evṣāfını her gün
|
| b. | Anuñçün ṣafḥa·i çarẖuñ kevākibdür zer-efşānı* |
| 9. | a. | Ṭaḳupdur cāme·i ḳadrine zerrīn tügmesin ẖurşīd |
| b. | ʿAceb mi māh·ı nev olsa anuñ ṭavḳ·ı girībānı |
| 10. | a. | Ḳamer sīmīn piyāleyle olupdur bezmine sāḳī
|
| b. | Güneş zerrīn ʿaṣā ile diler kim ola derbānı |
| 11. | a. | Şehā ḳaṣd eylemişdür kim ʿadūñı
sengsār ide |
| b. | Felek seng·i kevākible gice ṭoldurdı dāmānı |
| 12. | a. | Didiler leşkerüñ deryā o gülgūn nīzeler
mercān |
| b. | Olar kim gördiler deryā içinde şāẖ·ı mercānı* |
| 13. | a. | Görinen ẖaymeler ṣanmañ açılmış aḳ
güllerdür |
| b. | Hümāyūn ordusı şāhuñ unutdurdı gülistānı |
| 14. | a. | Felek altunlu şemseyle anuñ bir sāyebānıdur |
| b. | Ne yerde ferr ü şevketle kurılsa çetr·i sulṭānī |
| 15. | a. | Yaẖod devlet hümāsıdur ẖaçan kim perr ü bāl
açsa* |
| b. | Ḳanadı altına alur hemān dem çarẖ·ı gerdānı |
| 16. | a. | Ḳılıcuñ naṣṣ·ı ḳāṭıʿdur ne var
ilzām·ı ẖaṣm itseñ |
| b. | Atuñ yügrük ʿaceb midür eger alduñsa meydānı |
| 17. | a. | Güzeller gün gibi ẖalḳı yaḳardı tāb·ı
şevḳ ile |
| b. | Ḥicāb olmasa ʿālemde eger ol ẓıll·i Yezdānī |
| 18. | a. | Bu dem ʿahdüñde islāma şu deñlü irdi revnaḳ
kim |
| b. | Gözi kāfirler incitmez olupdur bir müselmānı |
| 19. | a. | Ṣaçı ṣofīlenüp yāruñ ṭurur mescid
kenārında |
| b. | Yine zāhidlenüp miḥrāba geçmiş çeşm·i fettānı |
| 20. | a. | Nice rām olmaya ḥükm·i hümāyūnuña ins ü
cin |
| b. | Müsaẖẖardur yed·i zer-baẖşuña Mühr·i Süleymānī |
| 21. | a. | Senüñ eyyām·ı ʿadlüñ şöyle meˀmen
ḳıldı dünyāyı |
| b. | Felek ṣarrāfı bir gice daẖi yapmadı dükkānı* |
| 22. | a. | Ne ẖoş ṣarrāf olur ṭabʿum ki medḥüñde
senüñ şāhā |
| b. | Zamāne ġūşına daḳdı bu şiʿr·i gevher-efşānı |
| 23. | a. | Mey·i nāb ile şunlar kim sürerler ʿayş·ı
devrānı |
| b. | Emerler laʿl·i sāḳīyi iderler ḥaẓẓ·ı rūḥānī |
| 24. | a. | Laʿalden tügmedür gūyā ṭaḳılmış
cübbe·i cāna |
| b. | Görinen sīnem üstinde nigāruñ ḳanlu peykānı* |
| 25. | a. | Gözüm bu rişte·i cisme ḳo dizsün eşk·i ẖūnīnüm |
| b. | Ṣanasın şeyẖdür almış ele tesbīḥ·i mercānı* |
| 26. | a. | Ruẖuña beñzemez lāle gözüñe nergis
öykünmez |
| b. | Kim anuñ biri ṣaḥrāyī birisidür beyābānī |
| 27. | a. | Berāt·ı ḥüsn ile olduñ güzellik mülkinüñ
şāhı |
| b. | Hilāl-ebrūlaruñ virdi begüm saña bu ʿunvānı |
| 28. | a. | Ḥikāyāt·ı ġam u derdi nice şerḥ eyleyem
yāra |
| b. | Kişiye ġam gelür lābüd oḳınsa ġuṣṣa destānı |
| 29. | a. | Girihler var durur ġamdan çözemez rişte·i cāndan |
| b. | Felek ʿıḳd·i ıs̲reyyādan eger idinse dendānı |
| 30. | a. | Gözüñ yaşını ʿarż eyle yüri şāh
āsitānına |
| b. | Senüñ gibi yetīm içün durupdur luṭf u iḥsānı* |
| 31. | a. | Şehā vaṣfuñda her beytüm münaḳḳaş
Ṭāḳ·ı Kisrādur |
| b. | Görürse ḳala dem-beste eger Erjeng eger Mānī |
| 32. | a. | Ne‿ola gevher-feşān olsa Revānī çākerüñ
şāhā |
| b. | Yine mevc urdı deryā-veş anuñ ṭabʿ·ı dür-efşānı* |
| 33. | a. | Yine medḥüñde kān deldüm sözüm
rengīndür anuñçün |
| b. | Ḫacāletden ḳızarmışdur bu dem laʿl·i Bedaẖşānī |
| 34. | a. | Senüñ ẕāt·ı şerīfüñdür gül·i
gülzār·ı devlet kim |
| b. | Benüm ṭabʿ·ı laṭīfümdür anuñ murġ·ı ẖoş-elhānı
|
| 35. | a. | Ayaġuñ ṭopraġı oldı çü nūr·ı
dīde·i devlet |
| b. | Gerekmez iki gözümçün daẖi küḥl·i Ṣıfāhānī |
| 36. | a. | Nice kim ẖusrev·i ẖāver geçüben taẖt·ı
eflāke |
| b. | Müzeyyen ide dünyāyı müsaẖẖar ide devrānı |
| 37. | a. | Serīr·i salṭanat olsun mübārek ẕātına
şāhuñ |
| b. | Ḫudā ḳılsun cihān ẖalḳını anuñ bende-fermānı |
--24--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM*
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Dil kişverini ḳıldı yine bir nigār fetḥ |
| b. | Oldı güneşle ṣanki bu nīlī ḥiṣār fetḥ |
| 2. | a. | Mesrūr iden güzelleri göñüller almadur |
| b. | Şehler ṭabīʿatinde ḳomaz inkisār fetḥ |
| 3. | a. | Aldı göñül vilāyetini kāküliyle yār |
| b. | Her yiri ḳıldı ṣanki şeh·i tācdār fetḥ |
| 4. | a. | Ġamgīn gönülleri nefes·i müşk-bār açar |
| b. | Eyler ḳılāʿ·ı ġoncayı bād·ı bahār fetḥ |
| 5. | a. | Dil mülkin aldı ġamzeleri ḍarb·ı tīġ ile |
| b. | Mıṣrı nitekim eyledi ol şehriyār fetḥ |
| 6. | a. | Ṣāḥib-ḳırān Ḥażret·i Sulṭān Selīm
kim |
| b. | Nām·ı şerīfi ile olur nāmdār fetḥ |
| 7. | a. | Rūma żamīme oldı diyār·ı ʿArab bu gün |
| b. | Ḳapuñda eksük olmaya leyl ü nehār fetḥ |
| 8. | a. | Mekke Medīne Mıṣr ile Şām oldı hep senüñ
|
| b. | Bir yılda kime oldı müyesser bu çār fetḥ |
| 9. | a. | Ṭutsun cihānı tīġ ile gün gibi pādişāh |
| b. | Dünyāyı eylesün ʿalem·i zer-nigār fetḥ |
| 10. | a. | Meydān·ı rezm içinde bu gün pehlevān iken |
| b. | Ser-pençe·i ʿalemlerüñe destyār fetḥ |
| 11. | a. | Ḳalḳan yüzin dürüp yine ḳaşın çatar
kemān |
| b. | Eglendügine çün kim ider iʿtiẕār fetḥ |
| 12. | a. | Tīrüñle tīġüñ aña şehā ḳol
ḳanaṭ olup |
| b. | Şehbāzdur ki bulduġın ider şikār fetḥ* |
| 13. | a. | Biñ yıl daẖi dönerse bu gerdūn·ı bī-s̲ebāt
|
| b. | Her günde olur ise hezārān hezār fetḥ* |
| 14. | a. | Bu fetḥ deñlü olmaya cemī olsa bir yere |
| b. | Budur zamānede añılan yādigār fetḥ |
| 15. | a. | Ḳanda görürdi şāhid·i nuṣrat yüzin eger |
| b. | Tīġüñle olmasa idi āyīnedār fetḥ |
| 16. | a. | Çoḳ pādişāhı fetḥ ü ẓafer bī-ḳarār
ider |
| b. | Ḥikmet nedür ḳapuñda ṭutupdur ḳarār fetḥ |
| 17. | a. | Nūş eyle cām·ı nuṣratı ṣıḥḥatler ile kim
|
| b. | Rezmüñde oldı sāḳi·i lāle-ʿiẕār fetḥ |
| 18. | a. | Bu ḳanlu başlar ile cihān lālezār olup* * |
| b. | Ṣaḥrā·yı rezmi itdi yine nevbahār fetḥ * |
| 19. | a. | Gün gibi ṭopı salṭanatuñ aġdı göklere |
| b. | Dünyāyı ḳıldı çün şeh·i gerdūn-vaḳār fetḥ |
| 20. | a. | Dāmān·ı çarẖı sīm kevākible ṭoldurup
|
| b. | İster atuñ ayaġına ide nis̲ār fetḥ |
| 21. | a. | Görinmez olmış idi perī şīvesin ṭutup |
| b. | Ḫalḳ arasında şimdi yürür āşikār fetḥ |
| 22. | a. | Fikr·i laṭīfüñ ile bulur nuṣrat imtiyāz |
| b. | Ẕāt·ı şerīfüñ ile ider iftiẖār fetḥ |
| 23. | a. | Raʿnā güzel gibi ṭonanupdur zamānede |
| b. | Ṭaḳındı medḥüñ ile dür·i şāhvār fetḥ |
| 24. | a. | Bir fetḥnāme yazdı Revānī ḳuluñ yine |
| b. | Kim anuñ ile ṭoldı yemīn ü yesār fetḥ |
| 25. | a. | Āvāze ṣaldı ʿāleme bu naẓm·ı dil-peẕīr |
| b. | Ṭoldı ṣadā·yı dilkeş ile her diyār fetḥ |
| 26. | a. | Tā rezm·i tīġ vire cihān bezmine niẓām |
| b. | Tā ʿazm·i leşker ile ola pāydār fetḥ |
| 27. | a. | Her gün başına bir yeñi fetḥ·i ʿaẓīm olup
|
| b. | Yazsun cihān ṣaḥī fesine rūzgār fetḥ |
--25--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SELĪM *
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | ʿĪd·i aḍḥādur bu gün ʿuşşāḳdur şeydā·yı ʿīd |
| b. | On yaşar maḥbūba beñzer ġurre·i ġarrā·yı ʿīd
|
| 2. | a. | ʿĪdde her bir güzel ḥınnālamış ṣanmañ elin |
| b. | Gösterür Mūsā gibi ẖalḳa Yed·i Beyżāyı ʿīd
|
| 3. | a. | Devr·i ḥüsninde leb·i meygūnına şeydā göñül |
| b. | Rind kim bayram güni içse olur rüsvā·yı ʿīd* |
| 4. | a. | Bir melek ṣūretlüyi sāḳī idüp içmek gerek |
| b. | ʿArş ḳandīli çün olmış sāġar·ı ṣahbā·yı ʿīd
|
| 5. | a. | Her ṭaraf mey ṣoḥbeti her gūşede āvāz·ı çeng
|
| b. | Ṣaldı ʿālem içine bu fitne vü ġavġayı ʿīd
|
| 6. | a. | Leblerüñ senbūsesinden luṭf idüp bir būse vir |
| b. | Dōstum dirler igen şīrīn olur ḥalvā·yı ʿīd |
| 7. | a. | Ḫᾱn·ı vaṣlından temennā itse
ʿāşıḳlar ne‿ola |
| b. | Pādişehler işiginde çoġ olur yaġma·yı ʿīd
|
| 8. | a. | Pādişāh·ı heft kişver Ḥażret·i Sulṭān Selīm |
| b. | Maṭbaẖı ẖᾱnı ile ḳonuḳladı dünyāyı ʿīd
|
| 9. | a. | Ḳullaruñla merḥabā itmezdi urup ẖāke yüz |
| b. | Bendeñ olmaḳ olmasaydı maḳṣad·ı aḳṣā·yı ʿīd |
| 10. | a. | Ḫılʿat·i iḥsāne‿ile ṭonatmasaydı ʿālemi |
| b. | Ḳanda bulurdı bu deñlü cāme·i dībāyı ʿīd
|
| 11. | a. | İrişimez perçem·i tūġuñla nuṣrat ʿīdine |
| b. | Ger şeb·i yeldā olursa zülf·i ʿanber-sā·yı ʿīd
|
| 12. | a. | Nevbet·i şāhī çalar her gün ḳapuñda
āsumān |
| b. | Yollaruñ üstinde şāhā ebrdür saḳḳā·yı ʿīd
|
| 13. | a. | Her ḳuluñ dārāt ile ṣoḥbet idüp bezm eylese |
| b. | Destine Cām·ı Cem almış ṣanuram Dārā·yı ʿīd*
|
| 14. | a. | Meclisüñde görinen yer yer degül zerrīn ḳadeḥ
|
| b. | Nergis ü güllerle zeyn olmış yine ṣaḥrā·yı ʿīd
|
| 15. | a. | ʿAbd şeklinde yazılur ḳanda taḥrīr itseler |
| b. | Āsitānuñda ḳul olmaḳdur meger sevdā·yı ʿīd
|
| 16. | a. | Nāy iñler def döginür ġayretinden her seḥer |
| b. | Ṣoḥbetüñde her ḳaçan kim çalınur şeştā·yı ʿīd |
| 17. | a. | Leşker·i küffār ile cengüñ dügün bayramdur
|
| b. | Ḫūn·ı aʿdādan durur ġāzīlere ḥınnā·yı ʿīd |
| 18. | a. | Zeyn iden ṣoḥbet esāsını ṣurāḥīdür bugün |
| b. | ʿAyş u ʿişret ḳaṣrını yapmış durur bennā·yı
ʿīd |
| 19. | a. | Şiʿr·i şīrīnüñ oḳur şimdi Revānī ẖūblar |
| b. | Her güzel olmış yine ṭūṭī·i şekker-ẖā·yı ʿīd |
| 20. | a. | Medḥ·i şāh ile güzel ögmek durur ancaḳ hüner
|
| b. | Ḫāṭır·ı şāʿirde hergiz yoḳ durur pervā·yı ʿīd |
| 21. | a. | Devletüñde pādişāhum altun üsküfler geyüp
|
| b. | Oldı her mehpāre bir mihr·i cihān-ārā·yı ʿīd
|
| 22. | a. | Başına sancaḳ çeker ẖurşīd·i
ʿālemtābdan |
| b. | Pādişāh·ı Rūmdan almış meger ṭuġrāyı ʿīd
|
| 23. | a. | Ḥükmine ʿālem muṭīʿ olup cihānuñ ẖalḳı rām |
| b. | Nāmesinde oḳıdum gördüm budur inşā·yı ʿīd
|
--26--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN SÜLEYMĀN *
mefāʿīlün mefāʿīlün mefāʿīlün
mefāʿīlün
| 1. | a. | Ḥiṣār·ı çarẖ·ı gerdūndan virür ẖalḳa nişānḳalʿa |
| b. | Hümā·yı fetḥe olmışdur meger kim āşiyān ḳalʿa |
| 2. | a. | Nice fetḥ olmasun maşrıḳ yüzinden ḳalʿa·i
gerdūn |
| b. | Havāyī ṭopa dönmişdür güneş bu āsumān ḳalʿa |
| 3. | a. | Kemend atmaḳ diler ḳavs·i ḳuzaḥdan ḳalʿa·i
çarẖa |
| b. | Ḳamer burcına çıḳmaġa ḳomış yā nerdübān ḳalʿa |
| 4. | a. | Eger her künci içinde anuñ genc olmasa medfūn |
| b. | Bu gün olmazdı ejderhā gibi āteş-feşān ḳalʿa |
| 5. | a. | Görinen burc u bārūlar degüldür şāh·ı ġāzīnüñ |
| b. | Lisān·ı ḥāl ile ister ḳılıcından amān ḳalʿa |
| 6. | a. | Sipihr·i salṭanat Sulṭān Süleymān şāh·ı ʿālī-ḳadr |
| b. | Ki‿anuñ ẕāt·ı şerīfiyle olupdur kāmrān ḳalʿa |
| 7. | a. | Senüñ ʿazm·i ʿazīmüñle müşerrefdür yedi iḳlīm |
| b. | Senüñ nām·ı şerīfüñle bulur nām u nişān ḳalʿa
|
| 8. | a. | Bi-ḥamdi'llāh ey şāh·ı cihān eyyām·ı ʿadlüñde |
| b. | Maḥall·i ẓulm iken oldı bu gün dārü'l-emān ḳalʿa |
| 9. | a. | Ne var ḳadrüñ sarāyınuñ felek olsa nigehbānı
|
| b. | Olur mı ʿālem içinde şehā bī-pāsbān ḳalʿa |
| 10. | a. | Siper gibi gerer gögsin ḳılıçdan yüz çevürmez
hīç |
| b. | Duʿā·yı seyfi ḳılmışdur meger vird·i zebān ḳalʿa
|
| 11. | a. | Nihāl·i gül gibi oḳlar açar her yañada güller* |
| b. | Bahār·ı fetḥ ü nuṣratla olupdur gülsitān ḳalʿa |
| 12. | a. | Işıḳlar baş açuḳ ḥayrān ḳılıçlar
cümlesi ʿuryān |
| b. | Ḳalender gibi varını idüpdür der-miyān ḳalʿa |
| 13. | a. | ʿAẓīmü'ş-şān geçüp yüksek ṭutar
kendüyi ʿālemde |
| b. | Yedi ḳat ḳulle·i gerdūna ḳılmaz imtinān ḳalʿa |
| 14. | a. | Ḳapusında güneş şemse meh·i nev ḥalḳa·i
zerrīn |
| b. | Ne ʿālī menzilet olur bu gerdūn-āsitān ḳalʿa |
| 15. | a. | Beliġrāduñ bürūcından felekler hep
temāşādur |
| b. | Ne var sırr·ı semāvātı eger ḳılsa ʿayān ḳalʿa |
| 16. | a. | Güneş altunlu miftāḥın getürüp eyleye teslīm
|
| b. | Eger gerdūndan isterse bu gün şāh·ı cihān ḳalʿa |
| 17. | a. | Büyük küçek güzellerle ʿaceb ṭolmış
ḥiṣār içi |
| b. | Yaẖod Pervīn ü māh ile idüpdür iḳtirān ḳalʿa |
| 18. | a. | Havāsı ẖoş ṣuyı dilkeş türābı müşk
ile ʿanber |
| b. | Ne zībā dil-güşā yerdür ne ẖoş ʿālī-mekān ḳalʿa |
| 19. | a. | Ruẖı rengīn ṣanemlerle içi hep lālezār olmış
|
| b. | Ṣaru ṣaçlu güzellerle bu gün sünbülsitān ḳalʿa |
| 20. | a. | ʿAdū·yı şāh ile ceng ü cidāl itmek diler her
dem |
| b. | Şihāb u çarẖ ile alup ele tīr ü kemān ḳalʿa* |
| 21. | a. | Benümle medḥüñ eylerdi eger nuṭḳa mecāl olsa
|
| b. | Bu şiʿri dāyim oḳurdı eger açsa dehān ḳalʿa* |
| 22. | a. | Ṣurāḥī bezm ehline görinür her zamān
ḳalʿa |
| b. | Bu devrānda anuñ gibi ḳanı bir dilsitān ḳalʿa |
| 23. | a. | Dirīġā būse virürken alur göñlümi ol kāfir
|
| b. | Elinden ehl·i islāmuñ alınmaz rāygān ḳalʿa* |
| 24. | a. | Ḳaşuñla kirpügüñ göñlüm
ḥiṣārın eyledi yaġma |
| b. | Alur tīr ü kemān ile çoġ olur türkmān ḳalʿa |
| 25. | a. | Dil·i ʿāşıḳ gibi yanup yaḳılmaḳdan degül
ẖālī |
| b. | Ṣadā·yı ṭop ile ḳılsa ʿaceb midür fiġān ḳalʿa*
|
| 26. | a. | İçi ṭopṭoludur ġılmān meger firdevs·i s̲ānīdür |
| b. | Yaẖod ḥūrī-liḳālarla olup durur cinān ḳalʿa |
| 27. | a. | Göñüller ḳalʿasın fetḥ itdügine şād olur
cānān |
| b. | Nitekim ẖāṭır·ı şāh·ı cihānı şādmān ḳalʿa |
| 28. | a. | Revānī gibi anuñ da eli ḳalmış ṭaş altında
|
| b. | Diler ʿizz·i ḥużūruñda ide ḥālin beyān ḳalʿa |
| 29. | a. | ʿAdūnuñ sīnesi ola belā oḳlarına ḳalḳan
|
| b. | Nice kim ʿālem içinde görine pür-sinān ḳalʿa |
--27--
ḲAṢĪDE *
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Virdi bir ṣūret yine dünyāya naḳḳāş·ı
cihān |
| b. | Kim nigāristān·ı çīn oldı bu demde gülsitān |
| 2. | a. | Būstānda gūyiyā Nūşīnrevāndur şāẖ·ı gül* |
| b. | Kim sarāyında ʿadil zencīridür āb·ı revān |
| 3. | a. | Bāġ dükkānında güller içre ġonca
ġūyiyā |
| b. | Pūte·i zerdür kim olmış āteş içinde nihān |
| 4. | a. | Başdan ayaġa dil olmışsın didi gül bülbüle |
| b. | Gördi ṭutmış her peri cisminde bir şekl·i zebān |
| 5. | a. | Bencileyin oldı bir serve meger ʿāşıḳ zemīn |
| b. | Kim aña olmış durur her lāle çeşm·i ẖūn-feşān |
| 6. | a. | Ġonca hem-yānçe ile altun götürür ẖᾱce-vār
|
| b. | Gül ḳalender gibi itdi cümle varın der-miyān* |
| 7. | a. | Görinen her jāle gūyā beyża·i bülbül durur |
| b. | Kim derūnı ġoncanuñ olmışdur aña āşiyān |
| 8. | a. | Bāġda gūyā benefşe bir kebūterdür kebūd |
| b. | Kim nihāl·i tāze üstinde çıḳup ṭutmış mekān |
| 9. | a. | Fikr iderken virdi bir ḥālet baña ʿışḳ·ı
nigār |
| b. | Oḳıdı āşüfte dil bu maṭlaʿı ol dem hemān |
| 10. | a. | Tīrine cismümi ḳıldı ol kemān-ebrū nişān
|
| b. | Beñzer olurmış nişān·ı tīri ṭıfluñ üstüẖᾱn |
| 11. | a. | Sen raḳībüñ sīnesine tīr çekdügüñ
görüp |
| b. | ʿĀşıḳuñ gibi ḥasedden boynını egdi kemān* |
| 12. | a. | Ḳanlar aġlamaġa hecrüñde olupdur dōstum |
| b. | Her nişān·ı nāẖunum sīnemde çeşm·i ẖūn-feşān |
| 13. | a. | Yüzüme baḳup benüm her dem güler ol ġonca-leb |
| b. | Bildüm andan kim müferriḥdür be-ġāyet zaʿferān* |
| 14. | a. | Şen şeh·i Keşmīr·i ḥüsn olmasañ ey ẖurşīd-rū |
| b. | Çetr·i ḥüsne ḳaşlaruñ ḳurmazdı müşkīn sāyebān |
| 15. | a. | Ḳanlu tīrüñ dōstum bu sīne·i pür-dāġda
|
| b. | Lālezār içre bitürmişdür nihāl·i erġavān |
| 16. | a. | Hey di çeşm·i mestüñe ḳaṣd itmesün ḳan
itmege |
| b. | Ẓulm olmaz şāh·ı ʿādil devridür ey dilsitān |
| 17. | a. | Ḥażret·i Sulṭān Ḳorḳud māh·ı bürc·i
salṭanat |
| b. | Ki‿oldı bezminde güneş şemʿine zerrīn şemīdān |
| 18. | a. | Ey ki şemʿ·i devletüñe sofra·i zerrīn güneş
|
| b. | Vey ki ẖᾱn·ı devletüñe sebz çīnī āsumān * |
| 19. | a. | Zer-nişān tīġüñ ʿadūnuñ başına
odlar yaḳar |
| b. | Anuñ içündür ki āhından olur ʿālem duẖān |
| 20. | a. | Ḥāṣıl·ı ʿömrin ʿadūnuñ eyleyüp
tīrüñ telef |
| b. | Gösterür barmaḳ ḥisābın aña rezmüñde hemān |
| 21. | a. | Ger nesīm·i gülşen·i ẖulḳuñ irişse
āteşe |
| b. | Şuʿlesinüñ her şirārı ola berg·i erġavān |
| 22. | a. | Rezm içinde şuʿle·i cānsūz ile rümḥuñ
şehā |
| b. | Dīde·i ẖaṣma görinür ejder·i āteş-feşān* |
| 23. | a. | Tīġüñ urur bir ḳuluñdur ʿālem içinde
güneş |
| b. | Yüz sürer ay anuñ içün işigüñe her zamān* |
| 24. | a. | Açdı çün şehbāz·ı ʿadlüñ per
feżā·yı dehrde |
| b. | Ẓulm sīmurġını ʿanḳā gibi itdi bī-nişān* |
| 25. | a. | Şol ḳadar inʿām ḳılduñ luṭf idüp
ʿālemde kim |
| b. | Dürr ü laʿl ile ṭoludur kīse·i deryā vü kān |
| 26. | a. | Gösterürse ẖaṭṭ·ı naẓmum tāze
maʿnālar ne‿ola |
| b. | Kim olur ẖār·ı siyehden dāyimā güller ʿayān |
| 27. | a. | Ḫusrevā maʿẕūr ṭut gülzār·ı
ṭabʿumdan bu dem |
| b. | Bezmüñe bir deste gül göndermiş oldum armaġān* |
| 28. | a. | Naẓm ile adın çıḳarursa Revānī ṭañ degül
* |
| b. | Bāġ·ı medḥüñ bülbülidür çünki ey şāh·ı cihān* |
| 29. | a. | Ṣafḥa·i çarẖa ʿUṭārid yazmasa
eşʿārumı |
| b. | Encüm efşān eyleyüp çekmezdi cedvel Kehkeşān* |
| 30. | a. | Nice kim gül ḳaṣrına şebnem aṣup ṭop āyine
|
| b. | Lālenüñ ṣırça sarāyın yapa miʿmār·ı zamān |
| 31. | a. | Yüce olsun ṭāḳ·ı ḳadrüñ ẖusrevā
eflākden |
| b. | Būstān·ı devletüñe irmesün hergiz ẖazān |
--28--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SULṬĀN MAḤMŪD ŞĀH* *
mefāʿilün feʿilātün mefāʿilün feʿilün
| 1. | a. | Sepīde-dem ki bir araya geldi ẓulmet ü nūr |
| b. | Ṣan aṣdı boynına müşgīn gülālesin bir ḥūr* |
| 2. | a. | Belürdi ẓulmet·i şebden dem·i seḥerde güneş |
| b. | Sevād·ı dīde·i ehl·i baṣarda niteki nūr |
| 3. | a. | Görindi ṭāḳ·ı zeberced belürdi şemse·i zer |
| b. | Dürildi yine serā-perde·i şeb·i deycūr |
| 4. | a. | Nis̲ār·ı çetr·i şehenşāh·ı Rūm
ḳıldı felek |
| b. | Ne deñlü var ise destinde lüˀlüˀ·i mens̲ūr |
| 5. | a. | Zamāne ṭañ degül alsa eline sāġar·ı zer |
| b. | Açıldı çün ẖum·ı fīrūze-fām·ı pür-engūr* |
| 6. | a. | Bu çarẖī ṭāsına gerdūnuñ od ḳoyup ẖurşīd |
| b. | Zamāne bezmine şeb itdi ʿanberīni buẖūr |
| 7. | a. | Meger ki oldı felek bāzdār·ı şeh-zāde |
| b. | Ki mihr cılġı·ı zerrīn ṣabāḥdur sunḳur |
| 8. | a. | Nihāl·i bāġ·ı saʿādet şeh·i zamān
Maḥmūd |
| b. | Ki sāyesinde cihān ẖalḳı cümleten mesrūr |
| 9. | a. | Refīʿ himmetidür farḳ·ı devlete efser |
| b. | Şerīf ẖāṭırıdur genc·i ʿizzete gencūr |
| 10. | a. | Hevā·yı bezm·i laṭīfi nesīm·i sāḥat·i
ẖuld |
| b. | Ġırīv·i merkeb·i ʿazmi nehīb·i nefḥa·i ṣūr |
| 11. | a. | ʿAceb mi bezmine cennet disem çü var anda |
| b. | Naʿīm·i ravża·i ẖuld u nesīm·i ṭurra·i ḥūr |
| 12. | a. | Şu deñlü buldı zamānında zühd revnaḳ kim
|
| b. | Ridāyı boynına ṭaḳındı nergis·i maẖmūr |
| 13. | a. | Müdām ḳanın içerler meyüñ zihī inṣāf
|
| b. | Ḥicāza eyledi āheng āferīn ṭanbūr |
| 14. | a. | Olup durur yine ẖışmuñla luṭfuña maẓhar |
| b. | Ki nīş ü nūşa ḳomışdur işin ḳamu zenbūr |
| 15. | a. | Ḳulaġı küpelü bir yār·ı sīm-ten gibidür
|
| b. | Ḳaçan ki zeyn ola ṭuġrā·yı şāh ile menşūr* |
| 16. | a. | Ya ṣaru ṣaçlu semen yüzlü bir güzeldür kim |
| b. | Cihānda ḥüsn ü cemāl ile gün gibi meşhūr |
| 17. | a. | Ḳaçan ki rezme çıḳa ol şeh·i felek-rifʿat |
| b. | Kemānı ḳavs·i ḳuzaḥ oḳlarına çarẖ ḳubūr |
| 18. | a. | Şu deñlü virdi cihāna ḳarār tīġüñ kim
|
| b. | Zemīn arḳası üstine yatup itdi ḥużūr |
| 19. | a. | Göñül mi var ki ola ʿuḳde ʿahd·i ʿadlinde |
| b. | Cihānda hīç görinmez meger dil·i engūr |
| 20. | a. | Ne şāhdur kim anuñ kem gedāsıdur Ḫusrev |
| b. | Ki çīnīsini götürmekle faẖr ider Faġfūr |
| 21. | a. | Duʿā·yı devleti gitmez müdām göñlümden
|
| b. | Egerçi şimdi bu maṭlaʿ dilümdedür meẕkūr |
| 22. | a. | ʿAceb mi ẕāt·ı şerīfüñ dile virürse
ġurūr |
| b. | Olur cihānda kişi devletine çün maġrūr |
| 23. | a. | Güzeller içre ḳıyāmet ḳopardı eşʿārum
|
| b. | Feżā·yı nāme içinde çü çaldı ẖāmem ṣūr |
| 24. | a. | Çemende ġonca·i terdür açılmamış gūyā
|
| b. | Şu nükte kim ẖaṭ·ı şiʿrüm içindedür mestūr |
| 25. | a. | Cihānda nāme vü şiʿr ile siḥr ider ḳalemüm
|
| b. | Ḳarışdurur yine bir yire ʿanber ü kāfūr |
| 26. | a. | Açıldı ẖāmem ile cümle milket·i maʿnā |
| b. | Livā·yı şeh gibi olur muẓaffer ü manṣūr |
| 27. | a. | Müzeyyen eyledi naẓmum güzellerüñ medḥin |
| b. | Ki zülfler gibi düşmişdür anlara bu suṭūr * |
| 28. | a. | Revāni yüz süriyü geldi ẖāk·i dergāha |
| b. | Ḳuluñ durur ne‿ola ger olmasa ḳapuñdan dūr |
| 29. | a. | Ḳapuñda cenneti göge çıḳarur ögenler |
| b. | Benüm gözüme görinmez çü vardur anda ḳuṣūr |
| 30. | a. | Bulurdum āyine gibi zamānede ṣūret |
| b. | ʿArūs·ı luṭfuña ola idüm eger manẓūr |
| 31. | a. | ʿArūs·ı medḥüñi her laḥẓa zīnet itmek
içün |
| b. | Dizildi rişte·i naẓma bu lüˀlüˀ·i mens̲ūr |
| 32. | a. | Ḳo ol şehüñ naẓarında bu bir ḳaç ebyātı
|
| b. | Ḥaḳīr tuḥfesi şehler yanındadur maʿẕūr* |
| 33. | a. | Nice ki ṭāḳ·ı felekde görine şemse·i zer |
| b. | Nice ki maʿnā·yı rūşenle beyt ola maʿmūr |
| 34. | a. | Saña zamāne ġulām u saña cihān çāker |
| b. | Saña sitāre muṭīʿ ü saña felek meˀmūr* |
--29--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ ʿALĪ PAŞA* *
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | Dehenüñden ṣanemā oldı mükedder ẖātem |
| b. | Teng-dil baġrı delük ʿāşıḳa beñzer ẖātem |
| 2. | a. | Ḳan oturmış gözine aġlamadan laʿlüñ içün
|
| b. | Ṣanma yāḳūt ile bulmış ola zīver ẖātem |
| 3. | a. | Bir lebi ġonca beli ince güzeldür ṣankim |
| b. | Laʿlden başına ṭaḳmış gül·i aḥmer ẖātem |
| 4. | a. | Dehenüñ bir söz ile ʿālemi ḳul itdi saña |
| b. | Ḳıldı dünyāyı Süleymāna müsaẖẖar ẖātem |
| 5. | a. | Oḳı ṣanʿatle yüzükden geçürür tīrendāz
|
| b. | Olalı āh oḳına çarẖ·ı müdevver ẖātem |
| 6. | a. | Ḳaşı gözi ḳara bir naḳşı güzel dilberdür |
| b. | Pādişāhum saña lāyıḳ ki‿ola çāker ẖātem* |
| 7. | a. | ʿĀşıḳa beñzer idi ḳadd·i ẖamīdeyle eger
|
| b. | Ṭaş baġırlı‿olmasa ey yār·ı semenber ẖātem |
| 8. | a. | Eşk·i ḥasretle ṭolu dīde·i ʿāşıḳ
gibidür |
| b. | Dürlü gevherler ile bulalı zīver ẖātem |
| 9. | a. | Yüzi aġ alnı açuḳ sīm-beden raʿnādur |
| b. | Ḳadr ü ḳıymet anuñ içün bulur eks̲er ẖātem |
| 10. | a. | Ellerinde yaraşur ẖūblaruñ cām·ı şarāb |
| b. | Nitekim şevket ile ṭaḳına begler ẖātem |
| 11. | a. | Ḥalḳa·i zülfini dilber eline alduḳca |
| b. | Ṣanuram kim ṭaḳınur āṣaf·ı ṣafder ẖātem |
| 12. | a. | Maṭlaʿ·ı mihr·i kerem yaʿnī ʿAlī Paşa
kim |
| b. | Ḳadri barmaġına olmış meh·i nev zer ẖātem* |
| 13. | a. | Bende·i ḥalḳa-be-gūş olduġıçün
dergehüñe |
| b. | Şimdi gelmiş elüñi öpmege ister ẖātem |
| 14. | a. | Kef·i dür-baẖşı durur var ise gencīne·i cūd |
| b. | Ḳıvrılup anda yatur nitekim ejder ẖātem* |
| 15. | a. | Dest·i sīmīnüñ ile işi ḳızıl altundur |
| b. | Devletüñde nice olmaya tüvānger ẖātem |
| 16. | a. | Devr·i cūduñda yine ġarḳ oluban sīm ü zere |
| b. | Ne‿ola olursa ġınā ehline maẓhar ẖātem |
| 17. | a. | Ẓāhirā gerçi çatuḳ ḳaşlu dürük
yüzlü durur |
| b. | Ġālibā gözi açuḳ bendeñe beñzer ẖātem |
| 18. | a. | Āṣafā yoḳ yere daʿvālar ider ʿahdüñde
|
| b. | Kim olur yār dehāniyle berāber ẖātem |
| 19. | a. | Ehl·i tezvīr gibi alnını tamġaladılar |
| b. | Şermden geh ḳızarur gāh olur aṣfar ẖātem |
| 20. | a. | Baḥr·i ḥayretde ḳalup görine girdāb·ı belā
|
| b. | Her ne dem dīde·i ẖaṣma ki‿ola manẓar ẖātem |
| 21. | a. | Himmetüñde ḳuşanur biline altunlu kemer |
| b. | Devletüñde urınur başına efser ẖātem |
| 22. | a. | Yine ḳaşın ḳazıdup pāk-tırāş olmaz idi |
| b. | Ṣoyınup olmasa devrüñde ḳalender ẖātem |
| 23. | a. | Ṭaş baġlar beline tā ki riyāżetler idüp |
| b. | Devlet ü rifʿatüñe ide duʿālar ẖātem |
| 24. | a. | Ne içün iki büke ḳaddümi devrüñde felek |
| b. | Aġız açup saña ol ḥāleti dir her ẖātem |
| 25. | a. | Ḥayretinden ḳalemüñ barmaġın ıṣırdı
devāt |
| b. | Ḳıldı çün devr·i felek cevrini defter ẖātem |
| 26. | a. | Mülk·i naẓm içre Süleymānlıġ iderse ne
ʿaceb |
| b. | Çün Revānīye bu dem oldı müyesser ẖātem* |
| 27. | a. | Kimseler uġrayımaz dāyiresine sözümüñ* |
| b. | Ḳanda var möhr·i Süleymāna berāber ẖātem* |
| 28. | a. | Kimse barmaḳ baṣamaz hīç bu ġarrā naẓma |
| b. | Kime olursa ḳaçan ola muẓaffer ẖātem |
| 29. | a. | Kişi ṣarrāf gerek kim bile gevher ḥālin |
| b. | Kişi üstād gerek kim düze cevher ẖātem |
| 30. | a. | Ḫaṭ·ı şiʿrüm ne‿ola zeyn eylese devr·i felegi |
| b. | Çün sevād ile bulur zīneti eks̲er ẖātem |
| 31. | a. | Yine bir ṣayrafī dükkānına dönmiş şiʿrüm
|
| b. | Kim ola zīnet içün anda ser-ā-ser ẖātem |
| 32. | a. | Gör ki üstād·ı ṭabīʿat niçe gevherler ile |
| b. | Düzdi barmaġına bir ẖūb mücevher ẖātem* |
| 33. | a. | Dāyimā dest·i şerīfüñde olup möhr·i
ʿaẓīm |
| b. | Barmaġuñda ṭura tā ḥaşr muḳarrer ẖātem* |
--30--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ AḤMED PAŞA *
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | Nevbahār ile yine oldı müzeyyen ʿālem |
| b. | Ki temāşāsı ile ẖalḳ·ı cihāndur ẖurrem |
| 2. | a. | Mürde·i ẖāk bu dem buldı yine tāze ḥayāt |
| b. | Ṣaḥn·ı gülşende ṣabā oldı meger ʿĪsā-dem |
| 3. | a. | Ḥācīler gibi gelüñ bāġı ṭavāf
eyleyelüm |
| b. | Kaʿbedür ṣaḥn·ı çemen āb·ı revāndur Zemzem |
| 4. | a. | Geldi eyyām·ı feraḥ irdi yine vaḳt·i sürūr |
| b. | Bülbülüñ naġmeleri dilleri ḳıldı bī-ġam* |
| 5. | a. | Bu demi ẖoş görelüm irmiş iken tāze bahār |
| b. | Nāṣıḥā mevsim·i gül çün ele girmez her dem |
| 6. | a. | Sāḳıyā gel berü ṣun cām·ı sürūr-
encāmı |
| b. | Çāre defʿ·i ġam içün anı bulupdur çün Cem |
| 7. | a. | ıçelüm bāde·i gül-rengi perī-rūlar ile |
| b. | Muṭribüñ ḳavlini gūş eyleyelüm hey ādem |
| 8. | a. | Yaḳalar çāk idelüm gül gibi ʿayş eyleyelüm |
| b. | Ġam degüldür bize ṣofī ger iderse verhem |
| 9. | a. | Eyledi zühdi metāʿın yine zāhid yaġma |
| b. | Çekdi gül şāhı çemen mülkine çün ẖayl ü ḥaşem* |
| 10. | a. | Bāde çün zühd ile ḳan yaġı ḳızıl
düşmandur |
| b. | Ceng içün dikse benefşe ne‿ola ṣaḥrāda ʿalem |
| 11. | a. | ʿĀrif oldur ki ḳoya cengi uya çenge bu gün |
| b. | Sāz āvāzını gūş eyleyüp ola epsem |
| 12. | a. | Dāyimā bezme niḳāb ile gelür duẖter·i rez |
| b. | Tā naẓar ḳılmaya vechine anuñ nāmaḥrem |
| 13. | a. | Bir güler yüzlü güzeldür ṣanasın her gülbün
|
| b. | Sāye·i serv durur şāhid·i bāġa perçem |
| 14. | a. | Ġonca al kāġıd ile eyledi gülzārı pür |
| b. | Mühre·i sīmin ele aldı seḥerden şebnem |
| 15. | a. | Āṣafuñ yazmaġa gülşende bahār evṣāfın
|
| b. | Eyledi şāẖ·ı güli lāle devātına ḳalem |
| 16. | a. | Maẓhar·ı cūd u saẖā Ḥażret·i Aḥmed
Paşa |
| b. | Āṣaf·ı ẖusrev·i devrān u vezīr·i aʿẓam |
| 17. | a. | Ṭāyir·i himmetine ṣaḥn·ı zemīn zīr·i
cenāḥ |
| b. | Nāẓır·ı devletine ṣaḥn·ı felek zīr·i ḳadem |
| 18. | a. | Medḥ·i aẖlāḳı cihān ẖalḳınadur vird·i
zebān |
| b. | Ḫāk·i dergāhını miḥrāb idinüpdür ʿālem* |
| 19. | a. | Tūtiyā ayaġı ṭopraġına öykündügi bu |
| b. | Ki diler ẖalḳa ṣata kendüyi dirhem dirhem |
| 20. | a. | Luṭf u iḥsānını kim görmedi ʿālemde anuñ
|
| b. | Minneti bārı idüpdür felegüñ ḳaddini ẖam |
| 21. | a. | Ḫaṣma ejder görinür ceng içinde tīri |
| b. | Nīzesi sāyesidür çeşm·i ʿadūya erḳam |
| 22. | a. | Sāʿid·i nuṣrata ḳavsüñ ne‿ola olursa sivār |
| b. | Tīrüñüñ barmaġına dīde·i ẖaṣmuñ ẖātem |
| 23. | a. | Şol ḳadar itdi saẖā luṭfuñ eli ʿālemde |
| b. | Ki senüñ luṭfuñ ile şimdi añılmaz Ḥātem |
| 24. | a. | Cevre şol deñlü yasaġ oldı senüñ
ʿahdüñde |
| b. | Ki hemān ʿāşıḳa dilberler ider cevr ü sitem |
| 25. | a. | Maṭbaẖ·ı ḳadrüñe eflāk durur çīnīler
|
| b. | Devletüñ sofrasına tā gele envāʿ·ı niʿam |
| 26. | a. | Ḳanda kim ceng idesin ẖūn·ı ʿadūdan
düpdüz |
| b. | Ol yerüñ sengi vü ẖāki ola yāḳūt u baḳam |
| 27. | a. | Eyledi memleket·i dilleri luṭfuñ tārāc |
| b. | Dikdüñ eṭrāf·ı cihānda niçe rāyāt·ı himem |
| 28. | a. | Midḥatüñ gülşeninüñ zīneti elḥaḳ artar
|
| b. | Her ḳaçan bülbül·i ẖāmem ki ide anda naġam |
| 29. | a. | Yazayın ṣafḥa·i dünyāda senüñ
menḳabetüñ |
| b. | İdeyin vaṣf·ı cemīlüñi cihān içre raḳam |
| 30. | a. | Āṣafā eski ḳuluñdur bu Revānī bendeñ |
| b. | Naẓar eyle aña kim senden umar tāze kerem |
| 31. | a. | Nice kim tāze bahār ile cihān tāze ola |
| b. | Nitekim bād·ı ṣabā güllere ola hem-dem |
| 32. | a. | Fetḥ·i devlet oluban kesr ola aʿdā ḳalbi |
| b. | Ḳadrüñe niçe niçe ḳadr ola daẖi munẓam |
| 33. | a. | Ḥaḳ Taʿālā vire ʿālemde
murādātuñı kim |
| b. | Devlet aṣḥābı ola ʿizzetüñ ile ẖurrem |
--31--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ YAḤYĀ PAŞA *
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Bu ne ferruẖ dem bu ne ʿīd·i feraḥ-efzā olur |
| b. | Bu ne ẖoş sāʿat bu nice ġurre·i ġarrā olur |
| 2. | a. | Geldi bir ʿīd·i mübārek irdi bir vaḳt·i şerīf
|
| b. | Kim güzellerle cihānuñ ṭalʿati zībā olur |
| 3. | a. | Çün görindi şāhid·i ʿīd·i hilāl-ebrū
yine |
| b. | Tābiş·i nūr·ı cemālinden cihān raʿnā olur |
| 4. | a. | ʿĪd olmışdur bu dem taẖt·ı çemende
pādişāh |
| b. | Ġālibā ḥükminde anuñ māh·ı nev ṭuġrā olur |
| 5. | a. | Yā ḳulaġı küpelü bir bendesidür āṣafuñ*
|
| b. | Kim anuñ egninde dāyim ẖılʿat·i dībā olur |
| 6. | a. | Ḥażret·i paşa vezīr·i muʿteber Yaḥyā
ki‿anuñ |
| b. | Dāyimā rāy·ı şerīfi zīnet·i dünyā olur |
| 7. | a. | Āṣafā deryā olur bir ḳaṭraya ḳılsañ naẓar
|
| b. | Himmet itseñ ẕerreye mihr·i cihān-ārā olur |
| 8. | a. | Luṭf idüp ẖāk·i ḥaḳīrüñ yüzine
baṣṣañ ḳadem |
| b. | Ḳadr ü ḳıymet buluban gerdūn gibi aʿlā olur |
| 9. | a. | Ḳaṣr·ı ḳadrüñ saḳf·ı gerdūndan yüce
olmış durur |
| b. | Kim aña şimden girü cārūb-keş Ṭūbā olur |
| 10. | a. | Bād·ı ẖulḳuñ āteşüñ üstinden eylerse
güẕer |
| b. | Lāleler ẓāhir olup andan gül·i ḥamrā olur |
| 11. | a. | Nev-ʿarūs·ı fetḥe tīġüñ
olduġıyçün āyine |
| b. | Ḫūn·ı aʿdā atuñuñ ayaġına ḥınnā olur |
| 12. | a. | Bu ne ḳudretdür ʿaceb tīr ü kemānuñ
düşmana |
| b. | Ceng içinde ḳıjġırup her biri ejderhā olur |
| 13. | a. | Nāfe·i ẖulḳuñuñ irişse zemīne şemmesi
|
| b. | Ḳara ṭopraġ iken ol dem ʿanber·i sārā olur |
| 14. | a. | Şol şafaḳ ḳim görinür saḳf·ı felekden her gice
|
| b. | Ḳadrüñüñ fānūsı içün ḳırmızı vālā olur |
| 15. | a. | Cāme·i ḳadrüñ içün gerdūn yeşil aṭlas
durur |
| b. | Kim anuñ üstinde gün altunlu bir tamġa olur |
| 16. | a. | Gülşen·i vaṣfuñda bülbül ṣad hezārāndur
velī |
| b. | Bu Revānī gibi ṣanma murġ·ı ẖoş-āvāz olur |
| 17. | a. | Ol ne bülbüldür ki‿anuñ rengīn edāsı çoḳ
durur |
| b. | Var ise medḥüñ gülinden böyle ol şeydā olur |
| 18. | a. | Şekkeristānında medḥüñüñ ya bir
ṭūṭī durur |
| b. | Kim senüñ āyīne·i medḥüñ ile gūyā olur |
| 19. | a. | Midḥatüñde dir görenler naẓm·ı ġarrāmı
benüm |
| b. | Bu ne ġarrā şiʿr olur u bu ne ẖoş inşā olur |
| 20. | a. | Ḥażret·i Mūsā gibi ẖāmem olup muʿciz-
nümā |
| b. | Nāme·i şiʿrüm aña gūyā Yed·i Beyżā olur |
| 21. | a. | İşigüñden devlet ü ʿizzet saʿādet gitmesün
|
| b. | ʿĀlem içre nice kim bu günbed·i ẖaḍrā olur |
--32--
ḲAṢĪDE BERĀY·I MEDḤ·İ MÜˀEYYEDZĀDE *
mefʿūlü fāʿilātü mefāʿīlü fāʿilün
| 1. | a. | Ey manṭıḳuñ maʿānī yüzinden beyān·ı
ʿilm |
| b. | Gūyā olur ḥadīs̲üñ ile nüktedān·ı ʿilm |
| 2. | a. | İẓhār·ı feyż itme ne ḥācet kelām ile |
| b. | Virür uṣūl·i heyˀet·i ẖūbuñ nişān·ı ʿilm* |
| 3. | a. | Fażluñ ṣalābeti çü ṣıdı cehl leşkerin |
| b. | Dāyim müˀeyyed olsa ne var dūdmān·ı ʿilm |
| 4. | a. | Yaʿnī ki Ḳāżıʿasker Efendi muʿīn·i
dīn |
| b. | Ḫurşīd·i burc·ı şerī·i Nebī āsumān·ı ʿilm |
| 5. | a. | Pür-gül nesīm·i fikri ile gülsitān·ı fażl |
| b. | Tāze bahār·ı ṭabʿı ile būstān·ı ʿilm* |
| 6. | a. | Rengīn ü ṣāf laʿl ü güher gibi sözleri |
| b. | Oldur cihānda baḥr·i maʿānī vü kān·ı ʿilm |
| 7. | a. | Bu dersẖāne·i felek içinde yoḳ durur |
| b. | Ẕihn·i laṭīfi gibi anuñ nüktedān·ı ʿilm |
| 8. | a. | Bayraḳ ṣaḥī fe nāme ʿalem leşkerüñ ẖuṭūṭ |
| b. | Sensin cihānda ẖusrev·i ṣāḥib-ḳırān·ı ʿilm |
| 9. | a. | Ey fāżıl·ı zamāne olur rūz·ı dersde |
| b. | Pīr·i ẖıred öñüñde senüñ levḥ-ẖᾱn·ı ʿilm |
| 10. | a. | Bu dem kümeyt·i şerī ile meydān senüñ durur |
| b. | Çün dest·i fikrüñe ṣunulupdur ʿinān·ı ʿilm |
| 11. | a. | Gün gibi göge aġsa ne var ṭopı fażluñuñ |
| b. | Ḥikmet eli ki ṣundı saña ṣavlecān·ı ʿilm * |
| 12. | a. | Yüz sürer işigüñde ehālī·i rūzgār |
| b. | Buldı şeref çü ẕātuñ ile ẖānedān·ı ʿilm |
| 13. | a. | Fikr ile bulmasaydı eger ṭabʿ·ı nāzüküñ |
| b. | Keşf olmaz idi kimseye rāz·ı nihān·ı ʿilm |
| 14. | a. | Bir ẖūşe-çīn·i ẖırmen·i fażluñ olup
durur |
| b. | Murġ·ı ẖıred ki menzilidür āşiyān·ı ʿilm |
| 15. | a. | Cerr eylemege meclisüñe dāyimā gelür |
| b. | Güldeste·i feżāyil ile bāġbān·ı ʿilm |
| 16. | a. | Miʿrāc·ı fażl menzilüñ olsa ʿaceb midür
|
| b. | Urduñ çü ʿarş·ı şerīe bu gün nerdübān·ı ʿilm |
| 17. | a. | Ṭabʿuñ ne ṭūṭīdür ki‿anı gūyā ider
müdām |
| b. | Āyīne·i feżāyil ü şekkersitān·ı ʿilm* |
| 18. | a. | Zencīr·i ʿadl aña çü suṭūr·ı kitābdur
|
| b. | Dirlerse fikrine ne‿ola Nūşīnrevān·ı ʿilm |
| 19. | a. | Ṭūbāya ṭaʿn itse ne var serv·i ẖāmesi |
| b. | Ṭabʿ·ı şerīfi oldı çü bāġ·ı cinān·ı ʿilm* |
| 20. | a. | İnkār·ı cehl eyleye mi ẖaṣm göz göre |
| b. | Dāyim ḳapuñda olur iken imtiḥān·ı ʿilm |
| 21. | a. | Her demde daʿvet·i fużalā eyleseñ ne‿ola |
| b. | Çekdüñ çü baḥs̲ meclisi içinde ẖᾱn·ı ʿilm |
| 22. | a. | ʿĀlem metāʿ·ı fażluña cān ile
müşterī |
| b. | Fażluñ cevāhiriyle bezendi dükān·ı ʿilm |
| 23. | a. | Geldi Revāni yüz süriyü āsitānuña |
| b. | Ḳapuñda bendeñ olmaġa ey kāmrān·ı ʿilm* |
| 24. | a. | Heykel yerine baġladı bāzū·yı fażluña |
| b. | Ṭūmār·ı vaṣfuñı ki ziyāde‿ola şān·ı ʿilm* |
| 25. | a. | İrmezse ṭañ mı dergeh·i fażluña ʿaḳl·ı
küll |
| b. | Ġāyet bülend-pāye durur āsitān·ı ʿilm |
| 26. | a. | Tā ḳadrüñ ile ḥāfıẓ u hem-sāye oluban
|
| b. | ʿAḳl āsitānesinde ola pāsbān·ı ʿilm |
| 27. | a. | Ḳapuñ cihānda mecmaʿ·i ehl·i kemāl olup |
| b. | Bezmüñde dāyimā oḳına dāstān·ı ʿilm |
--33--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ CAʿFER BEG ṬUĠRĀYĪ *
fāʿilātün fāʿilātün fāʿilātün fāʿilün
| 1. | a. | Ṣanmañuz ʿālem içinde berf oldı āşikār |
| b. | İncinüp ẖalḳa yine kürkin devürdi rūzgār |
| 2. | a. | Şimdi ḳāḳum-pūş olmışdur zamānuñ
ḥākimi |
| b. | Ḳanı şol demler ki‿aña aṭlas idi ebr·i bahār |
| 3. | a. | Berf çünkim ʿālemüñ bāġın semenzār
eyledi |
| b. | Yaraşur āteşden olursa ocaḳlar lālezār |
| 4. | a. | Nārı gülgūne ḳılup berfi sefīdāc itdi bād
|
| b. | Nev-ʿarūs·ı dehri tezyīn itmege meşşāṭa-vār |
| 5. | a. | Şimdi āteş ʿālemi yaḳsa ʿaceb mi ḥüsn ile
|
| b. | Bir yalıñ yüzlü siyeh perçemlüdür par par yanar |
| 6. | a. | Ṣaydgāh·ı ʿālemi alup ḳanadı altına |
| b. | Bu cihān kebkini ol bāz·ı sefīd itdi şikār |
| 7. | a. | Şol havāyī ṭop gibi görinen şekl·i ḥabāb |
| b. | Şimdi ṣu üstinde olmışdur demürden bir ḥiṣār |
| 8. | a. | Ḳanı şol demler ki ṣoḥbetgāh idi ṣaḥrā vü
deşt |
| b. | Şimdi devlet-ẖāneler olmış durur dārü'l-ḳarār |
| 9. | a. | Ḫāṭıruñ isterse ʿārif seyr·i bāġ u
būstān |
| b. | Al elüñe gül gibi cām·ı şarāb·ı ẖoş-güvār |
| 10. | a. | Serv·i raʿnādur ṣurāḥī lāle·i aḥmer
ḳadeḥ |
| b. | Ẓāhirā ʿūduñ olupdur pençesi dest·i çınār* |
| 11. | a. | Çün ḳadeḥ urdı gümişden naʿl
gülgūn·ı meye |
| b. | Sāḳıyā meydān senüñ sensin bu gün çābük-süvār |
| 12. | a. | Şol mey·i yāḳūt-renge müşterīdür ehl·i
ẕevḳ |
| b. | Cevhere ṣarrāf olan elbette eyler iʿtibār |
| 13. | a. | ʿĀḳil olan itmeye meyden bu demde ictināb |
| b. | ʿĀrif oldur kim ide bir serv-ḳaddi ẖoş kinār |
| 14. | a. | Mest olupdur ġālibā bu üştür·i gerdūn yine
|
| b. | Kim dehānından köpükler oldı yine āşikār |
| 15. | a. | Ḫāk·i pāy·ı mīre yāẖod bu felek
taʿẓīm içün |
| b. | Kīsesinden eylemişdür nuḳra·i sīmīn nis̲ār * |
| 16. | a. | Ṣadr·ı dīvān·ı feṣāḥat yaʿni
ṭuġrāyī ki‿anuñ |
| b. | Yoḳ durur bir ḥabbece ḥilmi yanında kūhsār* |
| 17. | a. | Āfitāb·ı evc·i himmet āsumān·ı fażl u
ʿilm |
| b. | Māh·ı burc·ı ʿaḳl u dāniş server·i gerdūn-vaḳār |
| 18. | a. | Dürr·i efkāruñla naẓmuñdan
ṭaḳınmışdur yine |
| b. | Şāhid·i devlet ḳulaġına mücevher gūşvār |
| 19. | a. | Bikr·i fikre ʿanberīne ẖaṭṭ·ı
eşʿāruñ olup |
| b. | Sāʿidine mīm·i mażmūn ḥalḳası oldı sivār* |
| 20. | a. | Sensin ol kim ʿāleme rāyuñ virüpdür intiẓām
|
| b. | Dīn ü devlet nāme·i nāmuñla eyler iftiẖār |
| 21. | a. | Sensin ol kim şemme·i ẖulḳuñdan irmezse meded |
| b. | Tüyini düzmezdi hergiz nāfe·i müşk·i Tatār |
| 22. | a. | Sensin ol mihr·i kerem māh·ı saẖā burc·ı
ʿaṭā |
| b. | Kim seni itdi felek ʿālem içinde iẖtiyār |
| 23. | a. | Fikrüñüñ miʿmārıdur dünyāyı
maʿmūr eyleyen |
| b. | Ki‿oldı ẕātuñla esās·ı kāmrānī üstüvār |
| 24. | a. | ʿĀlem·i ʿuḳbāyı da taḥṣīl itdüñ
luṭf ile |
| b. | Himmetüñ dünyāda ancaḳ bulmamışdur iḳtidār |
| 25. | a. | Zer nis̲ār eyler atuñ ayaġına her dem cihān* |
| b. | Naʿl·i esbüñden degüldür ẓāhir olanlar şirār * |
| 26. | a. | Ṭaġılursa atuñ öñinde ʿaceb midür ʿadū
|
| b. | Bād ile olur perākende belī eks̲er ġubār |
| 27. | a. | ʿĀlem içre luṭfuñ ile ḳahruñı yād itmegin
|
| b. | Baḥre düşdi ıżṭırāb u çarẖa geldi ıżtırār |
| 28. | a. | ʿAḳl·ı kāmil luṭfuñuñ hergiz ḥisābın
idemez |
| b. | ʿĀlem içre ẕerre·i ẖurşīde olmaz çün şümār |
| 29. | a. | Ṣāḥibā devrüñde ʿālem ẖalḳı
cümle şādmān |
| b. | Ġam elinden ben ne‿içün böyle olam zār u nizār |
| 30. | a. | Baẖt·ı nā-hemvār elinden ebr-veş giryān olup |
| b. | Gerdiş·i gerdūndan oldum ẕerre gibi bī-ḳarār |
| 31. | a. | ʿĀlem içre gün gibi ṭopum aġardı göklere |
| b. | Ẕerrece ḳılsa naẓar şol mihr·i gerdūn-iḳtidār |
| 32. | a. | Merḥamet ḳıl luṭf idüp bu bende·i dīrīneñe*
|
| b. | Tā ki sāyirler gibi bendeñ de olam nāmdār |
| 33. | a. | Ben senüñ nām·ı şerīf·i ʿizzet-efzānı
bu gün |
| b. | Rūzgāruñ ṣafḥasında eyledüm naḳş u nigār * |
| 34. | a. | Yādigār·ı ẖalḳ·ı ʿālem olsa naẓmum
ṭañ degül |
| b. | Olmaya gevher gibi ʿālemde hergiz yādigār |
| 35. | a. | Baḥr·i naẓmından cihān pür-gevher olurdı eger |
| b. | Bu Revānī bendeñe olsa müsāʿid rūzgār * |
| 36. | a. | Muẖtaṣar eyle sözi başla duʿā·yı devlete |
| b. | Sözde çün merġūb olur ey dil bilürsin iẖtiṣār |
| 37. | a. | Nevbahār·ı ʿömrüñe irişmesün hergiz ẖazān |
| b. | Nice kim faṣl·ı şitā irüp gide vaḳt·i bahār |
--34--
ḲAṢĪDE DER MEDḤ·İ SÜLEYMĀN BEG *
feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
| 1. | a. | Ṭoġdı bir māh-liḳā burc·ı saʿādetde
seḥer |
| b. | Ki ẖacil ruẖları nūrından anuñ şems ü ḳamer |
| 2. | a. | ʿĀlem·i ġaybdan irdi çü Meḥemmed Çelebi |
| b. | Buldı ẕātıyle anuñ mülk·i şehādet zīver |
| 3. | a. | Büyüdükce nice şīrīn-kelām olmaya kim |
| b. | Dāyesi şehd diyü aġzını‿anuñ şekker ezer |
| 4. | a. | Gördügi gibi o nāzük püseri gehvāre |
| b. | Sevüben cānı gibi şevḳ ile baġrına baṣar |
| 5. | a. | Bulsa ol ṭıfl ile gehvāre ne‿ola ʿizz ü şeref |
| b. | Ḳadri artar ṣadefüñ olsa içi dürr ü güher |
| 6. | a. | Aṭlas·ı çarẖ anuñ ṣan beşigi örtüsidür
|
| b. | Zeyn içün şemse·i zerrīnleridür şems ü ḳamer |
| 7. | a. | Beşigi zīnetini itmek içün çarẖ·ı felek |
| b. | Ḳıldı yüz yaṣduġı ẖurşīdi hilāli çenber |
| 8. | a. | Ṭaḳılupdur yine gehvāresine boncuḳlar |
| b. | Oldı ṣan māh·ı cihān-tāba muḳārin Ülker |
| 9. | a. | Çeşm·i bed irmemege aña buẖūr itdi felek |
| b. | Ki sipendine nücūmuñ güneş olmış aẖker |
| 10. | a. | Gerçi bir ṭıfl durur pīr·i ẖıred gibi velī |
| b. | Alımaz ẕerrece aġzından anuñ kimse ẖaber |
| 11. | a. | Ben bu fikr içre iken göñlüme irişdi sürūr |
| b. | Oḳıdum şevḳ ile bu maṭlaʿı ol dem ezber* |
| 12. | a. | Girye ḳılmaz bu gözüm yüzüñe ḳılduḳca
naẓar |
| b. | Aġlamaz ṭıfl olan āyīneyi görse eks̲er |
| 13. | a. | Leb·i şīrīnüñe göñlüm nice meyl
eylemesün |
| b. | Ṭıfl olan māyil olur ḳanda ki görse şekker |
| 14. | a. | Nev-resīde‿olduġıçün āhuma baḳmaz dildār*
|
| b. | Oddan ṭıfl olan ḳılmaz imiş hīç ḥaẕer* |
| 15. | a. | Pīrlikde bu göñül oġlan oyuncaġı olup |
| b. | Ne‿eyleyem gördügi dilberleri cān ile sever |
| 16. | a. | Devlet el virdi ne‿içün cāmı ele almayavuz |
| b. | Bu feraḥdan ki külāhını göge atdı ḳamer |
| 17. | a. | Vaḳt·i ʿayş oldı bu dem sāzı ele al muṭrib |
| b. | Gülbün·i baẖtı anuñ virdi yine ġonca·i ter |
| 18. | a. | Gülşen·i luṭf u kerem yaʿnī Süleymān Beg
anuñ |
| b. | Menzil·i ḳadri içün çarẖ olupdur çāder* |
| 19. | a. | Oldı maḥkūm bu dem ḥükm·i şerīfine
ḳażā* |
| b. | Oldı meˀmūr yine emr·i şerīfine ḳader |
| 20. | a. | Ẕātını ekmel oḳurlar görüp erbāb·ı kemāl
|
| b. | Kīmyā dirler ayaġı tozına ehl·i naẓar |
| 21. | a. | Ḥaşmeti oldı bu dem mülk·i cihān cismine cān
|
| b. | Fikreti ʿaḳl gözine görinür nūr·ı baṣar |
| 22. | a. | Sofra·i luṭfı içün çarẖ yeşil çīnīdür
|
| b. | Bezm·i ḳadrinde olupdur güneş altun sāġar |
| 23. | a. | ʿİzzeti gülşeninüñ aḳ güli māh·ı
münīr |
| b. | Ḳadrinüñ cūyı kenārında Sühā nīlūfer |
| 24. | a. | Ḫaṣmuñuñ mülkin oda urmaġ içün
ḥākim·i dehr |
| b. | Ṭās·ı gerdūna ḳomış yine şafaḳdan āẕer |
| 25. | a. | Ger ḥażarda olasın devlet ola hem-sāyeñ |
| b. | Eyleseñ ʿazm·i sefer hem-reh ola fetḥ ü ẓafer |
| 26. | a. | Sefer itseñ ḳulaġuzdur saña her gün ẖurşīd
|
| b. | Giceler gözcüñ olur ṣubḥ olınca aẖter * |
| 27. | a. | Keff·i ḳadrüñde durur şems müẕehheb ḳalḳan
|
| b. | Ḳabża·i ḳudretüñe māh·ı nev olmış ẖançer |
| 28. | a. | Şimdi ṣarrāf·ı suẖen ṭabʿı
şerīfüñdür kim |
| b. | Dāyimā bir söz ile gevheri şermende ider |
| 29. | a. | İşigüñden ne‿ola gitmezse Revānī bendeñ |
| b. | Ḳullaruñdur ne ḳadar var ise hep ehl·i hüner |
| 30. | a. | Nice kim mehd·i felekde ola eṭfāl·i nücūm |
| b. | Nice kim dāye ola her birine şems ü ḳamer |
| 31. | a. | Ġoncalardan pür olup gülşenüñüñ
eṭrāfı |
| b. | ʿÖmrüñüñ bāġı ola ḥaşra degin tāze vü ter |
Manuscript Variant Notes
1. BS. 8b, BU. 5b, SE. 3a
1. BS., Tevḥīd·i Ḫudā·yı ʿizze ismuhu lā yümkinu ḥaddehu ve
resmuhu, BU. Der naʿt·i Seyyidü'l-Mürselīn, SE.
*1.11.a. ʿizzet·i: ʿişret·i, BU.
1.12.a. pādişeh durur ol kim: pādişāhdur ol, BU.
1.13. BS.
*1.17.a. Ṭoyurdı: Doyurdı BU.
1.17.b. Bu: Ya, BS.,sofra·i: sofra vü, BU.
* 2. BS. 10b, SE. 146a.
2. BS.
* 2.4.b. tüfeng: tüfek, SE.
* 2.6 Bu beyit BS.'de sonraki beyitle yer değiştirmişdir.
* 2.15.b. -feşānlıġ: -feşānlıḳ, SE.
* 2.19.b. şehriyār: şehsüvār, SE.
* 2.22.b. fuṭāsın...müşk-bār: fuṭāsını boynına zülf·i yār,
SE.
* 2.29.a. şevketinüñ: şevketüñüñ,
* BS. *2.34. Bu beytin ilk mısraıyle sonrakinin ikinci mısraı SE.'de bir beyit teşkil
etmekdedir.
* 2.36.b. nāfe·i: -BS.
* 2.38. Bu beytin ilk mısraıyle sonrakinin ikinci mısraı BS.'de bir beyit teşkil etmekdedir.
* 2.45.b. saña ne‿ola: ne‿ola saña, SE.
* 2.47.b. u: -BS.
* 2.48.b. Bu zīneti: Yüzini her, SE.
* 3. BS. 17b.
* 3.6.b. neşter: Bu kelime "ẖançer" kelimesinin üstüne nüsha farḳı olarak
yazılmışdır.
3.32.a. çevresinde: Bu kelime "ṣafḥasında" kelimesinin üstüne nüsha farkı
olarak yazılmışdır.
4. BS.
* 4. BS. 40a, SE. 113a.
* 4.8.b. nefʿ ile żar: nefʿ ü żar, SE.
* 4.11.a. peyk āb·ı: ol peyk·i, BS.
* 4.14.a. öykünemez: öykünümez, SE.
* 4.21.b. meker: Bu kelime metinde "fkr" veyā "fgr" harfleriyle yazılmışdır.
* 4.22.a. ḳuluñuñ: bu dem, SE.
* 5. BS. 38a.
* 5. BS. 32b.
* 6.14.a. Cemşīddür: metinde "Cemşīd durur."
6. BS.
* 7. BS. 35b, BU. 15b. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selim'e ithaf edilmiş
görülmekdedir.
* 7.41. -BS.
8. BS.
* 8 BS. 12b, BU. 19a, SE. 312a
* 8.1.b. muʿcize: muʿcizin, BU.
* 8.6.a. dili: eli, SE.
* 8.13.a. Paralarsa: Yaralarsa, SE.
* 8.16.a. Baġlamalu: Baġlamalı, BU., SE.
* 8.20.a. şāha: yāra, BU.
* 8.24.b. Eline: Destine BU., SE. dutar: ṭutar, SE.
* 8.27.a. aṭlas·ı cāme·i, SE. -befti: -beft BU.
9. BS.
* 9. BS. 13b, BU. 21b, SE. 201b.
* 9.1.b. eylemiş: eyledi, BS.
* 9.10.b. meker: "fkr" ya "fgr" BS., BU.
* 9.14.b. göreydi: görseydi, BU.
* 9.16.b. ter: bir BS., BU.
* 9.17.a. yaraşsa: yer itse, BU.
* 9.20.b. eflākdür birer: eflāk der-be-der, BS.
* 9.31.b. noḳṭalar: ġoncalar, BS.
* 9.32.b. Niçe: Nite, BS.
10. BS.
* 10. BS. 15a, BU. 18a, SE. 198b.
11. BU.
* 11. BU. 22b, SE. 86a. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selīm'e ithāf edilmiş
olarak görünmekdedir ve yalnız ilk on dört beyti vardır.
* 11.28 b. dāver·i: Metinde "dāder ü" şeklindedir.
12. BS.
* 12. BS. 39a, BU. 24a, SE. 115b. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selim'e sunulmuş
görünmekdedir.
* 12.15.a. çünki: cenge, BS.
* 12.16.a. çeke ẖaṣma tīġ: ḳılıç çeke ẖaṣma, SE.
* 12.23.b. māhī-sān: māhī ṣan, BS.
* 12.26 -SE.
* 13. BS. 13b, BU. 20b,, SE. 315a. Bu kasīde BU. nüshasında Yavuz Selime takdim
edilmiş görünmekdedir.
* 13.32.a. şiʿrüm: mihrüm, BS.
* 13.34.b. sarāyı içre: -sarāy içinde, SE.
* 13.35.b. zernişān: zer-feşān, BS.
14. BS.
* 14. BS. 37a, BU. 23a Yalnız son 5 beyit var., SE. 329a
* 14.3.a. ḥall idüp anı: anı ḥall idüp, SE.
* 14.5.b. Nūşīrevān: Nūşīnrevān, SE.
* 14.9.a. faṣlında: vaṣfında, SE.
* 14.9.b. Duẖān...görinür: Duẖānī sünbül ü nergis urınur, SE.
* 14.24.b. yerlerde: yollarda, BU.
15. BS.
* 15. BS. 21b Yalnız ilk 9 beyit., BU. 8a 30.beyitden itibāren., FA. 1b, SE. 100a.
* 15.1. -FA.
* 15.2.a. Yine naḳş itmiş çemen naḳḳāşı bir gülzār·ı "īn FA.
* 15.4. -FA.
* 15.11,12,13. -FA.
* 15.14.b. -sāye: -pāye, FA.
* 15.16. -FA.
* 15.19.b. hemīn: -cebīn, FA.
* 15.21.b. ẖaṭṭ·ı: ẖāl·i, FA.
* 15.22,23. -FA.
* 15.25.b. böyle olurmış: böyle mi olur, FA.
* 15.28,29. -FA.
* 15.30.a. mekān: maḳām, BU., FA.
* 15.31.a. cūduñdur: cūdıdur, BU., FA
* 15.33.a. iḥsānuñ: iḥsānı, BU., FA.
* 15.33.b. şecāʿatden: şecāʿatde, BU.
* 15.35.b. ẖıng·i felek raẖş: bir atdur çarẖ, BU., FA.
* 15.36.a. mihr·i: şāh·ı, BU., FA. cihān-ārā: zamān-ārā, FA.
devrüñde: ʿadlüñde, FA.
* 15.38. -BU., FA.
* 15.40. -BU., FA.
* 15.41.b. bulanmışdur: bulaşdurmış, BU., FA.
* 15.43.b. Ḫırmeninde luṭfuñuñ: Ḫırmeninden ḳadrüñüñ, FA.
* 15.45.a. baḳamaz..ẖaṣm: ḳaldurup başın göge baḳmaz ʿadū, FA.
* 15.45.b. Görinür gözine anuñ: Kim güneş görinür aña, FA.
* 15.48.b. feṣāḥat: leṭāfet, FA.
* 15.49. -BU.
* 15.49.a. ne‿ola: Nevk·i, FA. anuñ: ne‿ola, FA.
* 15.49.b. ter: nev, SE.
* 15.50.a. olmışdur: ʿanberden, FA.
* 15.50.b. müşk: misk, FA.
* 15.52.a. ḳaṣrında: ḳaṣrına, BU.
* 15.53.a. mīnāda: mīnā·yı, BU., FA.
* 15.53.b. yāsemīn: nesterīn, BU., FA.
* 16. BS. 24b'de son 4 beyit eksikdir. BU. 11a, SE. 182b. Bu kasīde BU. ve
SE. nüshalarında Yavuz Selīm'e sunulmuş görünmekdedir.
* 16.1.a. Ḫalḳa: Yine, BU.
* 16.3. -BU.
* 16.4.a. Gice hindūsı ya ʿīd içre süvār olmaġ içün, BU., SE.
* 16.5.a. çengin: çengi, BU., SE.
* 16.8.a. Miṣḳal·i: Muttaṣıl, SE.
* 16.10. -BU.
* 16.12. -BU., SE.
* 16.15. -BU., SE.
* 16.17. -BU., SE.
* 16.18. -BU.
* 16.19. -SE.
* 16.20. -BU.
* 16.22.a. Ḫusrev·i rūy·ı zemīn zamān, BU. Ḥażret·i Sulṭān
Selīm, BS. kenarda., BU., SE.
* 16.27.a. götürü:götüri, SE.
* 16.32.a. içündür: içinde, SE.
* 16.36. -SE.
* 16.38.a. "ignesün: "igneyüp, BU. ẖaṣmuñ: ẖaṣmı, BU., SE.
* 16.40.a. Pādişāhā: Pādişāhum, BU.
* 16.45.b. olur: durur, SE.
* 17. BS. 26b yalnız son 5 beyit. BU. 13b, SE. 89b. Bu kasīde, BU. nüshasında Yavuz
Selīm'e ithāf edilmiş görünmekdedir.
* 17.l.b. Oldı: Olmış, BU.
* 17.2.b. görinür: görinen, BU.
* 17.6.a. yaẖ"d: meger, BU.
* 17.9.b. başına : başında, BU.
* 17.11.a. demde: yerde, BU. \ tīġi ḥükm ile: tīġ ḥükmile, BU.
* 17.14.a. yatur: biter, SE.
* 17.15,16. -BU.
* 17.20.a. āhenīnidür: āhenīn durur, BU.
* 17.24. -BU.
* 17.25.a. idem: ider, BU.
18. BS.
* 18. BS. 16a, BU. 16b, SE. 269a.
* 18.1. BS. nüshasında kenarda "maṭlaʿ·ı dīger" başlığı altında
şu beyit var:
Alup eline ẖāmeyi naḳḳāş-vār serv
Mecmūʿa·i çemende yazar yādigār serv
* 18.4.a. ṣanmañuz..durur: çün tezerv·i murād āşiyānı var, SE.
* 18.6.a. şāhına: adına , BS.
* 18.10.a. Ḳazzāz: Ġazzāz, BS.
* 18.13.a. Boylu...ḳabālu: Böyle bu ḥüsn ile söze ḳāyil, SE.
* 18.25. BS. nüshasında kenarda şu beyit var:
Şeh Bāyezīd serv·i gülistān·ı salṭanat
Kim luṭfı ile tāze gül ü ābdār serv
* 18.49.b. içi: içre, SE.
19. BS.
* 19. BS. 18b, BU. 8b, SE. 51b.
* 19.1.b. yazdı: çekdi, SE.
* 19.2.b. naḳş-bendi pergārı: naḳş-bend·i zerkārı, BS.
* 19.3.a. gülgūnī: gülgūne, SE.
* 19.10. -BU., SE.
*
* 19.19.a. gören: iden, BU.
* 19.20. -BU., SE.
* 19.21. BU. ve SE.'de bu beyitin yerinde şu beyit var:
Görince göz ide nergis diyü göñül ḳorḳar
O serv boylu nigārı o lāle-ruẖsārı
* 19.27.b. İrürdi: Düşürdi, BS.
* 19.28.b. rifʿatüñüñ: rifʿatinüñ, BU.
* 19.29.b. ḳadri:ḳadr·i, BU.
* 19.30.b. şerīfi: refīʿi, BU.
* 19.32.a. encüm: şeb·i tār, BU.
* 19.45.b. ider: ḳılur, BU.
* 19.48.b. ṭonanmışdur: düzetmişdür, SE.
* 19.50.b. eyleye: eyledi, SE.
* 19.51.b. oḳuya: oḳına, BU.
20. BS.
* 20. BS. 28a, SE. 184a.
* 20.l.b. cebhe·i: çenber·i, SE.
* 20.5.a. Ṣanasın: Gūyiyā, SE.
* 20.5.b. Ḫalḳ iderler dil ü cān ile aña istiḳbāl, SE.
* 20.6. -SE.
* 20.7.a. -nümā: -nümāy, SE.
* 20.7.b. Olalı şāh·ı cihān ʿayş u ṣafāya meyyāl, SE.
* 20.8.a. Cāmiʿ·i: Ḥāmī·i, SE.
* 20.9.a. ʿİzzeti: Her iki nüshada "ʿizzet·i".
* 20.17.a. müşkīn: miskīn, BS.
* 20.18.b. ide: gibi, BS.
* 20.21.b. Ṭırnaġın: Dırnaġın, SE.
* 20.22.b. ḳılmazdı: ḳalmazdı, SE. āl: ḥāl, SE.
* 20.24.b. ayaġ: elin, BS.
* 20.27,28. -SE.
* 20.35.a. senüñ: -SE.
* 21. BS. 26b, BU. 12.b, SE. 280b.
21. BS
* 21.1.a. Ḳaldurdı çün: "ekdi seḥer, BU.
* 21.2.b. -nişānın: -nişānı, BU.
* 21.4,5,6,7. -BU., SE.
* 21.8. -SE.
* 21.10. -BU. _21.10.a. Gülgūnī: Gülgūn, SE.
* 21.13.b. zerrīni: zerrīn, BU.
* 21.14.b. ẖurşīd ile: ẖurşīdden, BU.
* 21.16. BS. nüshasında kenarda şu beyit var:
Şāh·ı bülend-mertebe Sulṭān Bāyezīd
Mihr·i sipihr·i ʿizz ü şeref āsumān-cenāb
* 21.19.b. Ḳapuñda: Ḳapuñdan, BU.
* 21.25.a. mülk·i: mülk ü, BU.
* 21.26.a. ne var: ne‿ola, BU.
* 21.29.b. ẕū-niṣāb: zer-ḥisāb, SE.
* 21.31. -BU.
* 21.32. -SE.
* 21.32.b. işigüñe: işigine, BU.
* 21.35.a.: zamānede, BU: zamānda bu.
* 21.38.b. Cennetde çünki: Cennet içinde, SE.
* 21.41.b. kendü: kendi, BU.
* 22. BS. 22a (19.beytin 2. mısraına kadar zayi olmuşdur.), BU. 14b, SE. 209b.
* 22.1.a. ʿarūs·ı: cemāl·i, BU.
* 22.1.b. Pīr iken.. olmış: Bir Ṭarāvet daẖi kesb itmiş, BU.
* 22.2.b. berḳı: berḳ, SE.
* 22.3.b. biridür: birisi, BU.
* 22.10.a. üstine: üstinde, BU.
* 22.12.b. bu dil·i: bir bölük, BU.
* 22.14.b. sāġar·ı sāġar u, BU.
* 22.17.a. ṣalup: ṣalsun, BU.
* 22.18.b. olmış durur: olmış aña, BU.
* 22.20.b. cāme·i: ẖılʿat·i, BU.
* 22.25.a. pāña: pāye, BU.
* 22.26.b. Ḳadrüñüñ: Ḳadrinüñ, BU.
* 22.27.a. ṣuffası: gūşesi, BU.
* 22.28,29. -BU.
* 22.31.a. ẖāmem ucından benüm, BU: ẖāmem ucından ẖusrevā
* 22.33.a. medḥüñ dürlerin: medḥüñle dürer, BU.
* 22.34.a. Nice kim: Nitekim, BS.
* 22.35.b. devlet: ʿizzet, BU.
22. BS.
* 23. BS. 20b, BU. 10a, SE. 64a.
* 23.2.a. oldılar: oldı bir, BU.
* 23.2.b. Keyvānı: eyvānı, BS.
* 23.3.a. bālişdür: bālīndür, BU.
* 23.7.b. bu gün: meger, BU.
* 23.8.b. ṣafḥa·i : kāġıd·ı, BU.
* 23.12.b. Olar: Olur, BS.
* 23.15.a. açsa: aça, BU.
* 23.21.a. ʿadlüñ...dünyāyı: ʿadlüñde üşenmez bunca cevherden, BU.
* 23.24.a. gūyā ṭaḳılmış: cānā tikilmiş, BU.
* 23.25.a. ẖūnīnüm: ẖūnīnin, BU.
* 23.30.a. şāh āsitānına: şeh āsitānında, BU.
* 23.32.a. çākerüñ şāhā: ẖāk·i pāyuña, BU.
* 24. BS. 29b, SE. 291b.
24. BS.
* 24.12.a. ḳanaṭ: ḳanāt, SE.
* 24.13.b. ise: itse, SE.
* 24.17.b. Rezmüñde oldı: Bezmüñde ola
24.18.a. lālezār: nevbahār SE
* 24.18.b. nevbahār: lālezār, SE.
25. BS.
* 25. BS. 30a, SE. 295b.
* 25.3. Bu beytin 2.mısraıyle 4.beytin ilḳ mısraı, BS. nüshasında
yanlışlıkla tek beyit olarak yazılmışdır.
* 25.13.a. idüp: ḳurup, SE.
26. BS.
* 26. BS. 30b, SE. 208a
* 26.11.a. yañada: yañadan, SE
* 26.20.a. her dem: dāyim, SE.
* 26.20.b. Şihāb u: Şihāb·ı, BS.
* 26.21.b. dehān: zebān, SE
* 26.23.a. virürken: eylerken, SE.
* 26.25.b. ṭop: ṣu, SE.
27. BU.
* 27 BU. 23a, SE. 75a.
* 27.2.a. Nūşīnrevāndur: Nūşīrevāndur, BU.
* 27.6.a. hem-yānçe: hem-yānı, BU.
* 27.11.b. boynını egdi: egdi boynını, BU.
* 27.13.a. Yüzüme: Gözüme, BU.
* 27.18.b. sebz: mīz·i, BU.
* 27.22.a. şuʿle·i: nīze·i, BU.
* 27.23.b. ay anuñ içün: ey şeh anuñçün, BU.
* 27.24.a. Açdı çün: Açalı, BU.
* 27.24.b. sīmurġını: sīmurġ ile, BU. itdi: oldı, BU.
* 27.27.a. bu dem: yine, BU.
* 27.28.a. çıḳarursa: çıḳardursa, BU.
**27.29.a. eşʿārumı: eşʿārını, BU.
*28. BS.
* 28. BS. 33b, SE. 158b
* 28.1. BS.'de yan ṭarafda şu ibare var: Maṭlaʿ·ı dīger:
Sepīde-dem ki ufuḳdan ṣaçıldı pertev·i nūr
Görindi pençere·i āsumān üze bir ḥūr
* 28.5.b. -fām·ı: -cām·ı, SE.
* 28.15.a. küpelü: küpeli, SE.
* 28.27.a. güzellerüñ medḥin: güzellerin medḥüñ, SE.
* 28.32.b. yanındadur: ḳatındadur, SE.
* 28.34.a. u: -BS. cihān: zamān, SE.
* 29. BS.
* 29. BS. 40b, SA.1. 151a, SE. 232a.
* 29.6.b. ki‿ola: ola, SE.
* 29.12.b. nev zer: enver, SE.
* 29.14.b. nitekim: niteki SA.1., SE.
* 29.26.a. iderse: idersem, SE.
* 29.27.a. uġrayımaz: uġrayumaz, SE.
* 29.27.b. Ḳanda var: Ḳanda ol, SE.
* 29.32.b. Düzdi: Daḳdı, SA.1.
* 29.33.b. ṭura: dura, SA.1.
30. BS.
* 30. BS. 22b, SE. 225a.
* 30.4.a. sürūr: sürūd, SE.
* 30.9.a. zühdi: ḥüsn, SE. yine: bize, SE.
* 30.18.b. idinüpdür: idindi, BS.
31. BS.
* 31. BS. 26a, SE. 126b.
* 31.5.a. küpelü: küpeli, SE.
32. BS.
* 32. BS. 41b, SE. 235a.
* 32.2.b. Virür: Virdi, SE.
* 32.5.a. fikri: fażlı, SE.
* 32.11.b. çü: ki, SE.
* 32.17.b. feżāyil ü: feżāyil·i, BS.
* 32.19.a. serv·i: şerʿ·i, SE.
* 32.23.b. bendeñ: bende, SE.
*32.24.b. vaṣfuñı: fażluñı, BS.
33. BS.
* 33. BS. 34b, SE. 138a.
* 33.10.a. aḥmer: ḥamrā, SE.
* 33.15. -SE.
* 33.16.a. dīvān·ı: gerdūn·ı, SE.
* 33.19.a. fikre: fikrüñ, SE.
* 33.25.a. atuñ: atı, BS.
* 33.25.b. esbüñden: esbinden, BS.
* 33.32.a. dīrīneñe: dīrīneye, SE.
* 33.32.b. nāmdār: tābdār, SE.
* 33.35.a. naẓmından: naẓmumdan, SE.
34. BS.
* 34. BS. 31b, SE. 112a.
* 34.11.b. ol dem: ḳıldım, BS.
* 34.14.a. Nev-resīd': Nā-resīd, SE.
* 34.14.b. Oddan: Nārdan, SE.
* 34.18.a. anuñ: kim, SE
* 34.19.a ḥükm·i: rāy·ı, SE.
* 34.26.a. ḳulaġuzdur: ḳılavuzdur, SE.